Sự kiện Bác Hồ về nước ngày 28/1/1941 là bước ngoặt chiến lược, khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Tầm nhìn thiên tài của Người cùng bài học về “thế trận lòng dân” tại Cao Bằng là tiền đề then chốt để đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc…
Chiều 12/1/2026, UBND tỉnh Cao Bằng phối hợp với Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “85 năm ngày Bác Hồ về nước (28/1/1941 – 28/1/2026): Sự kiện khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam”.
Hội thảo là một trong những hoạt động quan trọng của tỉnh Cao Bằng và nhân dân cả nước nhằm hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong tháng 1/2026.
Sau 30 năm bôn ba (1911 - 1940), Người quyết định về nước vào ngày 28/1/1941 để trực tiếp lãnh đạo cách mạng khi thời cơ thế giới đã thay đổi. Cao Bằng được lựa chọn là "đại bản doanh" nhờ địa thế hiểm trở và nền tảng phong trào quần chúng kiên trung đã được thử thách qua lịch sử đấu tranh từ đầu thế kỷ XX.
Tại đây, Hội nghị Trung ương 8 (5/1941) đã hoàn thiện đường lối giải phóng dân tộc và thành lập Mặt trận Việt Minh. Cao Bằng nhanh chóng trở thành căn cứ địa hạt nhân với sự xuất hiện của các "xã hoàn toàn" – nơi Ban Việt Minh thực hiện chức năng chính quyền cơ sở. Sự ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (12/1944) cùng việc hình thành Khu giải phóng Việt Bắc đã khẳng định vai trò trung tâm đầu não của Cao Bằng.
Những sách lược chính trị và quân sự xuất phát từ mảnh đất này chính là tiền đề trực tiếp quyết định sự sụp đổ của chính quyền thực dân, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mở ra kỷ nguyên độc lập cho dân tộc.
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh: "Với nhãn quan chính trị sắc bén và tầm nhìn chiến lược sâu rộng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn Cao Bằng – vùng đất có vị trí đặc biệt quan trọng về địa chính trị, quốc phòng, an ninh và giàu truyền thống yêu nước làm căn cứ địa cách mạng đầu tiên. Quyết định chiến lược đó không chỉ thể hiện tài thao lược của Người mà còn khẳng định vai trò, vị thế đặc biệt của Cao Bằng trong tiến trình cách mạng Việt Nam hiện đại".
Bà Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, khẳng định: "Những thắng lợi đó đã đặt nền móng tư tưởng, chính trị và tổ chức cho toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, là cơ sở để ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam".
Tại hội thảo, tham luận của các nhà khoa học, học giả trong nước và quốc tế tập trung thảo luận, phân tích sâu sắc dấu ấn lịch sử và tác động to lớn của sự kiện ngày 28/1/1941 trong việc xác lập đường lối cách mạng đúng đắn, xây dựng lực lượng và mở rộng quan hệ quốc tế, tạo nền tảng then chốt dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An, sự kiện Bác Hồ về nước là kết tinh cao đẹp của khát vọng độc lập dân tộc, của trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược thiên tài; là nguồn khởi phát trực tiếp cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam.
Đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, sự kiện Bác Hồ về nước không chỉ là niềm tự hào thiêng liêng, mà còn là nguồn động lực tinh thần to lớn, là điểm tựa vững chắc để địa phương không ngừng phấn đấu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nghiên cứu, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa thời sự sâu sắc. Những bài học từ sự kiện Bác Hồ về nước – về độc lập, tự chủ, về lấy dân làm gốc, về gắn lý luận với thực tiễn đến nay vẫn giữ nguyên giá trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Theo TS. Phạm Văn Luân, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, hành trình cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một quá trình sáng tạo không ngừng nghỉ, kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và văn hóa của dân tộc Việt Nam. Hành trình đó đã thắp lên văn hóa sáng tạo - khởi nghiệp và bừng sáng trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình.
Trên hành trình cứu nước của Bác Hồ, sự kiện Bác trở về nước ngày 28/01/1941 tại Pác Bó, Cao Bằng không chỉ đánh dấu bước ngoặt lịch sử của cách mạng Việt Nam, mà còn mở ra một không gian văn hóa - sáng tạo đặc biệt, nơi tư duy cách mạng - di sản Hồ Chí Minh chuyển hóa thành hành động thực tiễn.
Từ thực tiễn tại Cao Bằng giai đoạn 1941–1945, TS. Nguyễn Thị Lương Uyên, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, khẳng định là minh chứng sống động cho lý luận: căn cứ địa không chỉ cần địa hình hiểm trở để phòng thủ mà quan trọng nhất phải là "thế trận lòng dân". Căn cứ địa vững chắc phải được xây dựng toàn diện trên các mặt: chính trị (thiết lập chính quyền), quân sự (xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân), kinh tế (tự cung tự cấp) và văn hóa (nâng cao dân trí).
Việc Bác chọn Pác Bó làm điểm dừng chân khi về nước là sự tính toán kỹ lưỡng về "Thiên thời - Địa lợi - Nhân hòa". Từ cái nôi này, Người đã hiện thực hóa tư tưởng qua các bước: thành lập Mặt trận Việt Minh, phát hành báo Việt Nam Độc lập, xây dựng Đội du kích Pác Bó và tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự phát triển từ căn cứ địa Cao Bằng thành Khu giải phóng Việt Bắc đã tạo bàn đạp vững chắc, hình thành "hình ảnh một nước Việt Nam mới", dẫn tới thắng lợi quyết định của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Đại học Quốc gia Hà Nội-Song Hà
