Gần 1 năm sau khi DeepSeek làm rung chuyển thị trường toàn cầu, Trung Quốc bước vào năm 2026 với một loạt tiến bộ công nghệ mới, tiếp sức cho đà tăng của nhóm cổ phiếu công nghệ, trong bối cảnh nền kinh tế vẫn mong manh...
Từ đầu tháng 1/2026, ChiNext Index - thường được xem là “Nasdaq của Trung Quốc” - đã tăng gần 13%. Trong khi đó, chỉ số Hang Seng TECH Index - gồm 30 công ty công nghệ lớn nhất niêm yết tại Hồng Kông - tăng gần 6% so với đầu năm.
Cả hai đều vượt mức tăng của Nasdaq 100 - chỉ số đại diện cho các doanh nghiệp công nghệ vốn hóa lớn trên sàn Nasdaq của Mỹ.
TÂM LÝ HƯNG PHẤN LAN RỘNG
Theo hãng tin Bloomberg, tâm lý lạc quan với các công nghệ nội địa là động lực lớn nhất nâng đỡ đà tăng của chứng khoán Trung Quốc kể từ tháng 4 năm ngoái, dù nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn mắc kẹt với tình trạng thị trường bất động sản suy yếu và tiêu dùng trì trệ.
Trong vài tháng tới, xu hướng này có thể được tiếp sức khi công ty trí tuệ nhân tạo DeepSeek tung ra mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới và Trung Quốc công bố kế hoạch kinh tế 5 năm tiếp theo, trong đó đặt ra các mục tiêu cụ thể nhằm thúc đẩy tự chủ công nghệ.
“Thị trường chứng khoán đang cho thấy những gì Trung Quốc triển khai trong lĩnh vực công nghệ sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm trong thời gian tới. Cần lưu ý rằng mục tiêu hiện nay của Bắc Kinh là vượt Mỹ về công nghệ - từ con chip tiên tiến đến mọi cấu phần của lĩnh vực AI. Vì vậy, dòng tiền đang dịch chuyển mạnh theo hướng này”, ông Mark Mobius, Giám đốc điều hành quỹ Mobius Emerging Opportunities Fund, nói với Bloomberg TV tuần trước.
Kể từ khi DeepSeek khiến thị trường toàn cầu bất ngờ vào ngày 27/1/2025 với các mô hình AI có chi phí phát triển thấp nhưng hiệu năng tương đương nhiều mô hình hàng đầu, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã tăng tốc phát triển sản phẩm cạnh tranh của riêng mình. Cùng với đó, AI tạo sinh cũng nhanh chóng được triển khai rộng rãi trong nhóm “ông lớn” internet của nước này, từ Alibaba đến Tencent.
Ở những lĩnh vực khác, robot Trung Quốc được đưa ra xuất hiện trong nhiều hoạt động - từ chạy marathon, thi đấu quyền Anh đến biểu diễn múa dân gian. Trong sản xuất, các mô hình ngôn ngữ lớn đang được tích hợp vào nhiều thiết bị hiện đại như taxi bay và máy công cụ với độ chính xác cao.
Những bước đi này khiến nhà đầu tư nhìn nhận Trung Quốc khác đi - không chỉ là nơi sản xuất chi phí thấp, mà còn là đối thủ ngày càng nổi bật trong cuộc đua công nghệ với Mỹ. Điều này diễn ra đúng lúc dòng vốn toàn cầu đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Theo báo cáo ngày 13/1 của công ty chứng khoán Jefferies Financial Group, rổ 33 cổ phiếu AI Trung Quốc mà đơn vị này theo dõi đã tăng mạnh trong 1 năm qua, qua đó nâng tổng vốn hóa của nhóm thêm khoảng 732 tỷ USD. Jefferies cho rằng nhóm này vẫn còn dư địa lớn để tăng thêm vốn hóa của cổ phiếu AI Trung Quốc hiện mới tương đương 6,5% so với nhóm AI của Mỹ.
Sự hưng phấn không chỉ thể hiện ở giao dịch cổ phiếu đã niêm yết trên sàn mà còn lan sang hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Nhiều cổ phiếu liên quan tới AI vừa lên sàn gần đây tăng mạnh ngay sau phiên chào sàn, qua đó khích lệ các doanh nghiệp cùng ngành cân nhắc sớm tiếp cận thị trường đại chúng để huy động vốn.
Trong danh sách đang chuẩn bị IPO có mảng ô tô bay của hãng xe điện Xpeng, công ty chế tạo tên lửa LandSpace Technology và BrainCo - đối thủ tiềm năng của công ty công nghệ thần kinh Neuralink, doanh nghiệp Mỹ do tỷ phú Elon Musk sáng lập.
“Thời gian tới, chúng tôi dự báo bước đột phá lớn tiếp theo của AI sẽ nằm ở tầng ứng dụng. Trung Quốc có lợi thế để dẫn dắt xu hướng này nhờ sở hữu hệ sinh thái ứng dụng rộng lớn, từ thiết bị đeo, thiết bị đầu cuối cho đến các nền tảng internet”, bà Joanna Shen, chuyên gia đầu tư cổ phiếu thị trường mới nổi và châu Á - Thái Bình Dương tại công ty quản lý tài sản JPMorgan Asset Management, nhận định.
TĂNG TRƯỞNG QUÁ NÓNG?
Tuy nhiên, đà tăng mạnh của cổ phiếu công nghệ thời gian qua cũng làm dấy lên lo ngại rằng giá đã lên quá cao so với khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp.
Ví dụ, hãng chế tạo chip AI Cambricon Technologies - công ty cạnh tranh với hãng chế tạo chip Mỹ Nvidia - đang được thị trường định giá ở mức khoảng 120 lần lợi nhuận dự kiến trong 12 tháng tới. Nói cách khác, nhà đầu tư đang trả mức giá rất cao để “mua trước” kỳ vọng tăng trưởng tương lai.
Tương tự, một chỉ số theo dõi nhóm cổ phiếu robot Trung Quốc đang giao dịch ở mức hơn 40 lần lợi nhuận dự kiến, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 25 lần của Nasdaq 100.
Việc Bắc Kinh gần đây siết hoạt động cho vay ký quỹ - hình thức nhà đầu tư vay thêm tiền để mua cổ phiếu - cho thấy giới chức nước này ngày càng lo ngại dấu hiệu đầu cơ quá mức, đặc biệt ở nhóm công nghệ.
Dù vậy, một bộ phận nhà đầu tư vẫn lạc quan về triển vọng ngành, nhờ lợi thế chi phí thấp và sự hậu thuẫn mạnh từ chính phủ, thể hiện qua các chương trình hỗ trợ và định hướng chính sách dài hạn.
“Các mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc có thể mang lại thành quả nhanh hơn so với các đối thủ Mỹ”, ông Tilly Zhang, nhà phân tích công nghệ tại công ty nghiên cứu Gavekal Research, nhận định trong một báo cáo tuần trước.
Theo ông Zhang, “khoảnh khắc DeepSeek” đầu năm ngoái đã thúc đẩy Trung Quốc theo đuổi chiến lược phát triển các mô hình rẻ nhưng “đủ tốt” - ưu tiên chi phí thấp, song vẫn đáp ứng tốt nhu cầu triển khai trong thực tế.
Mô hình R2 của DeepSeek Dự kiến ra mắt ngay trong quý này có thể trở thành chất xúc tác mới cho thị trường chứng khoán Trung Quốc. Mô hình mới này được kỳ vọng đạt hiệu năng tiệm cận nhóm dẫn đầu trên thị trường nhưng có chi phí phát triển rất thấp.
“R2 có khả năng tiếp tục gây tác động lớn trong lĩnh vực AI, qua đó nhấn mạnh vị thế của Trung Quốc là một đối thủ lớn nhất lớn đối với vai trò dẫn dắt thị trường của Mỹ”, bộ phận phân tích của Bloomberg nhận định trong một báo cáo gần đây.
Chi tiết về kế hoạch 5 năm mới của Trung Quốc, dự kiến công bố vào tháng 3 tới, cũng có thể trở thành chất xúc tác mới cho thị trường chứng khoán nước này.
“Cổ phiếu Trung Quốc có thể tiếp tục vượt trội so với cổ phiếu Mỹ nếu tăng trưởng lợi nhuận duy trì đà tăng tốc, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ cao và có năng lực xuất khẩu mạnh”, bà Vivian Lin Thurston, quản lý danh mục tại công ty quản lý đầu tư William Blair Investment, nhận định.
Bà Thurston dự báo thị trường Trung Quốc sẽ tiếp tục xuất hiện các cơ hội đầu tư hấp dẫn như trong năm 2025, tập trung ở các nhóm internet, AI, phần cứng công nghệ liên quan đến bán dẫn, robot, tự động hóa và công nghệ sinh học.
-Ngọc Trang
