Nỗ lực pha trộn hydro vào khí tự nhiên đang được California thúc đẩy như một giải pháp chuyển tiếp nhằm giảm phát thải. Tuy nhiên, các dự án thí điểm, đặc biệt tại Orange Cove, vấp phải nhiều lo ngại về rủi ro sức khỏe, an toàn và hiệu quả môi trường dài hạn...
Trong bối cảnh khí hậu biến đổi ngày càng nghiêm trọng, California đang tìm kiếm các giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, trong đó có phương án pha trộn hydro vào hệ thống khí đốt hiện hữu. Theo định hướng của cơ quan quản lý tiện ích bang, các công ty khí đốt được yêu cầu triển khai các dự án thí điểm nhằm đánh giá khả năng tích hợp hydro vào hạ tầng hiện nay.
HYDRO - GIẢI PHÁP CHUYỂN TIẾP TRONG CHIẾN LƯỢC GIẢM PHÁT THẢI
Những người ủng hộ cho rằng hydro xanh - được sản xuất từ năng lượng tái tạo - có thể giúp giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính mà không cần đầu tư ngay vào việc thay thế toàn bộ hệ thống đường ống và thiết bị sử dụng khí. Thống đốc California Gavin Newsom từng nhấn mạnh hydro là “một phần thiết yếu trong chiến lược cung cấp năng lượng cho tương lai và cắt giảm ô nhiễm”.
Dự án tại Orange Cove, với quy mô pha trộn tối đa 5% hydro trong thời gian 18 tháng, được xem là một bước thử nghiệm quan trọng.
Các nghiên cứu do ngành tiện ích công bố cho thấy việc pha trộn tối đa 5% hydro xanh có thể giúp giảm khoảng 1.200 tấn khí thải carbon mỗi năm - tương đương với việc loại bỏ hơn 250 xe ô tô chạy xăng khỏi đường phố.
Theo kế hoạch, nguồn điện mặt trời sẽ cung cấp năng lượng cho quá trình điện phân nước, tạo hydro để pha trộn và phân phối cho khoảng 10.000 cư dân cùng các cơ sở kinh doanh địa phương. Tổng chi phí ước tính lên tới 64,3 triệu USD, được tài trợ từ tiền của người sử dụng dịch vụ khí đốt.
Các nghiên cứu do ngành tiện ích công bố cho thấy việc pha trộn tối đa 5% hydro xanh có thể giúp giảm khoảng 1.200 tấn khí thải carbon mỗi năm - tương đương với việc loại bỏ hơn 250 xe ô tô chạy xăng khỏi đường phố. Ngoài ra, Mỹ hiện sở hữu mạng lưới đường ống khí đốt dài khoảng 3 triệu dặm, được kỳ vọng có thể tận dụng để vận chuyển hydro sạch trong tương lai.
Theo Liên minh Hydro Xanh (Green Hydrogen Coalition), nếu được mở rộng quy mô, mô hình này có thể giúp giảm chi phí chuyển đổi năng lượng và hỗ trợ các ngành công nghiệp khó điện khí hóa hoàn toàn, như sản xuất vật liệu, vận tải hạng nặng hay một số lĩnh vực công nghiệp nặng.
TRANH CÃI VỀ RỦI RO SỨC KHỎE VÀ AN TOÀN
Trái với kỳ vọng của nhà chức trách và doanh nghiệp, dự án tại Orange Cove đang làm dấy lên nhiều lo ngại trong cộng đồng địa phương - nơi phần lớn cư dân là người gốc Latino, thu nhập thấp và có tỷ lệ mắc bệnh hen suyễn cao nhất hạt Fresno.
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc đốt hỗn hợp khí có pha hydro trong các thiết bị cũ, vốn không được thiết kế cho mục đích này, có thể làm gia tăng phát thải oxit nitơ - loại khí gây ô nhiễm không khí và làm trầm trọng thêm các bệnh hô hấp. Ngoài ra, hydro có đặc tính dễ rò rỉ và dễ bắt lửa hơn methane, làm tăng nguy cơ cháy nổ nếu hạ tầng xuống cấp.
Một số chuyên gia môi trường cho rằng ngay cả tỷ lệ pha trộn 5% cũng có thể khiến lượng phát thải oxit nitơ tăng trung bình 8% trong các hệ thống cũ. Trong khi đó, cư dân không có quyền “từ chối” tham gia dự án, trừ khi họ tự thay thế toàn bộ thiết bị sử dụng khí bằng thiết bị điện - điều vượt quá khả năng tài chính của nhiều hộ gia đình thu nhập thấp.
VÀ CÂU CHUYỆN CÔNG BẰNG NĂNG LƯỢNG
Không chỉ là vấn đề kỹ thuật, dự án pha trộn hydro còn đặt ra câu hỏi về công bằng năng lượng và sự tham gia của cộng đồng. Nhiều cư dân Orange Cove cho biết họ không được tham vấn đầy đủ trước khi chính quyền địa phương thông qua dự án. Các kiến nghị yêu cầu tổ chức đối thoại công khai đến nay vẫn chưa được đáp ứng.
Các tổ chức môi trường cho rằng hydro nên được ưu tiên sử dụng trong những lĩnh vực không thể điện khí hóa, như hàng không, sản xuất xi măng hoặc thép, thay vì áp dụng cho các thiết bị gia dụng - nơi điện khí hóa được đánh giá là giải pháp hiệu quả và an toàn hơn.
Việc Ủy ban Tiện ích Công cộng California sắp đưa ra quyết định với các dự án pha trộn hydro được xem là phép thử quan trọng, không chỉ với chiến lược hydro của bang mà còn với cách thức triển khai chuyển dịch năng lượng theo hướng bao trùm và bền vững hơn.
“Cộng đồng không phản đối năng lượng sạch, nhưng phản đối việc bị đặt vào vai trò ‘chuột bạch’ cho các thử nghiệm chưa được đánh giá đầy đủ rủi ro,” đại diện một tổ chức vận động vì công bằng môi trường nhận định.
Trong bối cảnh chính quyền liên bang Mỹ cắt giảm mạnh nguồn vốn dành cho hydro và các dự án năng lượng sạch, các bang như California đang phải tự cân đối giữa mục tiêu khí hậu, chi phí kinh tế và sự chấp thuận của xã hội.
Việc Ủy ban Tiện ích Công cộng California sắp đưa ra quyết định đối với các dự án pha trộn hydro được xem là phép thử quan trọng, không chỉ đối với chiến lược hydro của bang mà còn đối với cách thức triển khai chuyển dịch năng lượng theo hướng bao trùm và bền vững hơn.
Japan Today-Trọng Hoàng
