Biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ nét tới kinh tế - xã hội toàn cầu, buộc Singapore theo đuổi chiến lược khí hậu đa tầng, tập trung vào tài chính khí hậu, thị trường carbon và hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy khử carbon.
Biến đổi khí hậu không còn là một kịch bản của tương lai. Những đợt nắng nóng kỷ lục, mưa lớn cực đoan, hạn hán kéo dài và thiên tai bất thường đang diễn ra ngày càng thường xuyên trên nhiều khu vực của thế giới. Các đánh giá mới nhất của Liên Hợp Quốc cho thấy, nếu không có hành động tập thể mạnh mẽ và nhất quán hơn, mục tiêu kiểm soát mức tăng nhiệt độ toàn cầu theo Thỏa thuận Paris sẽ ngày càng khó đạt được.
Trong bối cảnh đó, Singapore - một quốc đảo nhỏ với nguồn tài nguyên thiên nhiên hạn chế - đang định vị mình không chỉ là một quốc gia chịu tác động của biến đổi khí hậu, mà còn là một trung tâm kết nối và xúc tác cho các giải pháp khí hậu mang tính toàn cầu. Thông qua hợp tác với chính phủ các nước, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế, Singapore đang từng bước xây dựng những “nhịp cầu xanh” nhằm huy động dòng vốn, công nghệ và sáng kiến phục vụ quá trình khử carbon.
TÀI CHÍNH KHÍ HẬU VÀ THỊ TRƯỜNG CARBON: TRỤ CỘT HỢP TÁC TOÀN CẦU
Một trong những thách thức lớn nhất của quá trình khử carbon toàn cầu là thiếu hụt nguồn vốn. Ước tính của nhiều tổ chức quốc tế cho thấy, để đạt được các mục tiêu khí hậu, thế giới cần hàng nghìn tỷ USD mỗi năm cho các dự án năng lượng sạch, hạ tầng xanh và chuyển đổi công nghiệp. Trong bối cảnh ngân sách công có hạn, việc huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân thông qua các cơ chế thị trường trở nên đặc biệt quan trọng.
Singapore đã lựa chọn tài chính khí hậu và thị trường carbon là một trong những trụ cột chính trong chiến lược khí hậu của mình. Quốc gia này tích cực tham gia và thúc đẩy việc xây dựng các thị trường carbon có tính toàn vẹn cao, coi đây là công cụ bổ trợ cho các nỗ lực cắt giảm phát thải trực tiếp, sau khi các biện pháp giảm phát thải khả thi đã được triển khai tối đa.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy các thị trường carbon toàn cầu hiện nay vẫn còn phân mảnh, với quy định thiếu thống nhất, chất lượng tín chỉ không đồng đều và mức độ minh bạch chưa cao. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp do dự khi tham gia, do lo ngại rủi ro về uy tín và tính hiệu quả thực chất trong việc giảm phát thải.
Nhằm giải quyết những hạn chế này, tháng 6/2025, Singapore đã cùng với Kenya và Vương quốc Anh đồng sáng lập Liên minh Phát triển Thị trường Carbon (Coalition to Grow Carbon Markets), với sự tham gia của Pháp và Panama trong vai trò các thành viên sáng lập.
Đến tháng 11/2025, bên lề Hội nghị COP30 tại Belém (Brazil), Liên minh đã công bố Bộ nguyên tắc chung về thúc đẩy việc sử dụng tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao, đánh dấu khuôn khổ quốc tế đầu tiên cùng loại được các chính phủ chính thức hậu thuẫn.
Bộ nguyên tắc này đưa ra các hướng dẫn xuyên biên giới về việc doanh nghiệp sử dụng tín chỉ carbon một cách đáng tin cậy, trong đó nhấn mạnh các yêu cầu như: ưu tiên khử carbon sâu trong hoạt động cốt lõi; lựa chọn tín chỉ có chất lượng và tính toàn vẹn cao; đảm bảo giá trị công bằng và lợi ích xã hội; minh bạch trong báo cáo và truyền thông; cũng như đóng góp tích cực cho sự phát triển dài hạn của thị trường.
Việc đã có 10 chính phủ chính thức ủng hộ Bộ nguyên tắc chung cho thấy nỗ lực của Singapore đang nhận được sự đồng thuận ngày càng rộng rãi. Bên cạnh đó, Liên minh cũng ban hành Kế hoạch hành động nhằm hỗ trợ các quốc gia điều chỉnh chính sách, tập hợp nhu cầu từ các mạng lưới doanh nghiệp mua tín chỉ carbon và xây dựng hạ tầng thị trường minh bạch, có khả năng tương thích cao.
DÒNG VỐN XANH: TỪ CAM KẾT CHÍNH SÁCH ĐẾN DỰ ÁN CỤ THỂ
Không dừng lại ở việc xây dựng khung thể chế, Singapore còn tập trung vào việc đưa dòng vốn thực tế vào các dự án khí hậu, đặc biệt tại những khu vực đang thiếu hụt nguồn lực đầu tư. Một trong những công cụ được Singapore thúc đẩy là tài chính pha trộn (blended finance), kết hợp vốn công, vốn ưu đãi và vốn tư nhân để giảm rủi ro và tăng tính hấp dẫn cho các dự án xanh.
Dưới sáng kiến FAST-P (Financing Asia’s Transition Partnership), Quan hệ Đối tác Đầu tư Xanh (Green Investments Partnership) đã đạt vòng huy động vốn đầu tiên trị giá 510 triệu USD vào năm 2025. Trong số này, 110 triệu USD đã được cam kết cho ba dự án tại Nam Á và Đông Nam Á, trải rộng trên các lĩnh vực năng lượng tái tạo, giao thông điện và quản lý chất thải - nước.
Các dự án này được kỳ vọng sẽ giúp tránh phát thải khoảng một triệu tấn khí nhà kính mỗi năm, đồng thời mang lại lợi ích phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương tiếp nhận đầu tư. Mô hình hợp tác giữa chính phủ, tổ chức tài chính và khu vực tư nhân cho thấy cách các nguồn lực có thể được huy động hiệu quả để phục vụ đồng thời hai mục tiêu: tăng trưởng và khử carbon.
Song song với đó, Singapore cũng đạt được những bước tiến nhanh trong việc ký kết các Thỏa thuận Thực thi song phương (Implementation Agreements - IA) về hợp tác tín chỉ carbon theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris. Từ chỉ hai IA vào năm 2024, đến năm 2025, Singapore đã ký tổng cộng 10 IA với các đối tác khác nhau.
Đáng chú ý, trong năm 2025, Singapore công bố kế hoạch ký hợp đồng mua 2,175 triệu tấn tín chỉ carbon tự nhiên chất lượng cao từ các dự án tại Ghana, Peru và Paraguay. Các dự án này bao gồm bảo vệ rừng, phục hồi đồng cỏ và tái tạo cảnh quan, không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn hỗ trợ đa dạng sinh học, cải thiện sinh kế và tăng cường khả năng phục hồi sinh thái dài hạn.
KẾT NỐI KHU VỰC, HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI CARBON THẤP
Ở cấp độ khu vực, Singapore đang đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng tại châu Á - khu vực vẫn phụ thuộc lớn vào than đá. Thông qua Liên minh Tín chỉ Chuyển dịch (TRACTION) do Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) triệu tập, quốc đảo này đang nghiên cứu các cơ chế tài chính sáng tạo nhằm hỗ trợ việc loại bỏ dần các nhà máy điện than theo cách công bằng và có trật tự.
Các phân tích ban đầu của TRACTION cho thấy, khoảng một phần ba công suất điện than hiện nay của châu Á có thể đủ điều kiện tham gia các cơ chế tín chỉ chuyển dịch năng lượng.
Nếu được triển khai hiệu quả, các cơ chế này có thể giúp giảm tới một gigatonne khí thải mỗi năm - một con số có ý nghĩa lớn trong bối cảnh toàn cầu đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và thực tế phát thải.
Nhìn rộng hơn, chiến lược khí hậu của Singapore phản ánh quan điểm nhất quán rằng không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết bài toán biến đổi khí hậu. Với cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và giảm phát thải xuống 45-50 triệu tấn vào năm 2035, Singapore đang gửi đi tín hiệu rõ ràng về quyết tâm khử carbon, đồng thời khẳng định vai trò của mình như một đối tác, một nhà kết nối và một bên tạo điều kiện trong tiến trình toàn cầu này.
Biến đổi khí hậu không có biên giới, và các tác động của nó vượt xa phạm vi địa lý của từng quốc gia. Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận dựa trên hợp tác, thị trường và tài chính khí hậu mà Singapore đang theo đuổi có thể được xem là một mô hình tham khảo đáng chú ý cho các nền kinh tế đang tìm kiếm con đường phát triển bền vững trong một thế giới ngày càng bị ràng buộc bởi các giới hạn khí hậu.
CNA-Trọng Hoàng
