Chính phủ ban hành bộ khung 5 tiêu chí đánh giá, xếp loại doanh nghiệp Nhà nước

Nghị định số 365/2025/NĐ-CP cụ thể hóa hệ thống tiêu chí đánh giá, xếp loại doanh nghiệp có vốn nhà nước theo mức độ hoàn thành nhiệm vụ và hiệu quả sử dụng vốn. Khung đánh giá này nhằm tạo cơ sở thống nhất cho công tác giám sát và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý, đầu tư vốn nhà nước…

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 365/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định về giám sát, kiểm tra, đánh giá, xếp loại, báo cáo và công khai thông tin trong quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Theo đó, Nghị định đặt ra khung tiêu chí và phương pháp đánh giá cụ thể đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ, đồng thời mở rộng quy định đối với doanh nghiệp có tỷ lệ vốn nhà nước chi phối.

Thứ nhất, đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, việc đánh giá, xếp loại doanh nghiệp được thực hiện trên cơ sở các chỉ tiêu do cơ quan đại diện chủ sở hữu giao, phù hợp với lĩnh vực hoạt động, chuyên ngành và đặc thù sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp.

Trọng tâm đánh giá xoay quanh năm nhóm chỉ tiêu chính bao gồm: (i) tổng doanh thu; (ii) lợi nhuận sau thuế; (iii) tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE); (iv) giá trị khối lượng thực hiện hoặc giải ngân đối với các dự án đầu tư do doanh nghiệp làm chủ quản hoặc được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt; (v) mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao thông qua việc thực nhiệm vụ cung ứng sản phẩm, dịch vụ công và các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp được xếp loại theo ba mức A, B hoặc C, phản ánh mức độ hoàn thành các chỉ tiêu do cơ quan đại diện chủ sở hữu giao.

Đối với doanh nghiệp hoạt động kinh doanh, việc xếp loại căn cứ vào kết quả thực hiện các chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận, tỷ suất sinh lời và đầu tư.

Theo đó, doanh nghiệp được xếp loại A khi đồng thời đạt yêu cầu ở các chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lời; xếp loại C nếu doanh nghiệp có từ ba chỉ tiêu trở lên không đạt hoặc đồng thời không đạt chỉ tiêu doanh thu và lợi nhuận. Các trường hợp còn lại được xếp loại B.

Đối với doanh nghiệp chủ yếu thực hiện cung ứng sản phẩm, dịch vụ công hoặc đảm nhiệm các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, việc xếp loại dựa trên kết quả thực hiện doanh thu, lợi nhuận, tỷ suất sinh lời và mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao.

Cụ thể, doanh nghiệp xếp loại A khi đồng thời chỉ tiêu doanh thu, tỷ suất sinh lời và mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao được đánh giá yêu cầu, xếp loại C nếu có từ 3 chỉ tiêu trở lên không Đạt, hoặc chỉ tiêu doanh thu và mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao không Đạt. Các trường hợp còn lại được xếp loại B.

Thứ hai, đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ, việc đánh giá căn cứ cũng dựa trên 4 yếu tố.

Bộ khung đánh giá bao gồm: (i) kết quả thực hiện kế hoạch kinh doanh hằng năm của doanh nghiệp đã được Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng thành viên thông qua; (ii) mức độ hoàn thành nhiệm vụ cung ứng sản phẩm, dịch vụ công do Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng; việc thực hiện nhiệm vụ chính trị do cơ quan có thẩm quyền giao, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; (iii) hiệu quả hoạt động tổng thể của doanh nghiệp, có loại trừ các yếu tố đặc thù và tác động khách quan;  (iv) kết quả giám sát, kiểm tra hoạt động quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Theo quy định, hằng năm người đại diện phần vốn nhà nước có trách nhiệm lập báo cáo đánh giá kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong năm trước và gửi cơ quan đại diện chủ sở hữu trước ngày 15/8.

Trên cơ sở đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu thực hiện đánh giá bằng cách so sánh giữa kết quả thực hiện và kế hoạch đã được thông qua, đồng thời đối chiếu với Điều 52 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, làm căn cứ cho công tác quản lý, giám sát và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

-Hoàng Sơn