Từ những người phụ nữ quen buôn bán nhỏ lẻ ở chợ quê đến các cơ sở sản xuất truyền thống, chuyển đổi số đang từng bước giúp phụ nữ nông thôn Thanh Hóa tiếp cận thông tin, mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập. Công nghệ số không chỉ tạo sinh kế mới mà còn góp phần giảm “nghèo thông tin”, giúp chị em tự tin thoát khỏi những khó khăn kinh tế kéo dài.
GIẢM “NGHÈO THÔNG TIN”, NÂNG CAO THU NHẬP
Nhiều năm trước, cuộc sống của chị Cao Thị Thanh ở xã Hoằng Châu gắn liền với những buổi chợ sớm. Chị buôn bán nông sản, hải sản địa phương theo cách truyền thống, thu nhập bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và lượng khách. Khi đó, chiếc điện thoại chỉ phục vụ nghe gọi, còn các khái niệm như sàn thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến hay livestream hoàn toàn xa lạ.
Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số đã mở ra cho chị Thanh một hướng đi mới. Mong muốn thay đổi cách làm ăn để cải thiện thu nhập, chị quyết tâm học hỏi dù việc tiếp cận công nghệ với phụ nữ nông thôn không hề dễ dàng. “Đối với những người ở nông thôn như tôi, việc tiếp cận công nghệ là một thử thách lớn, tôi cũng không biết bắt đầu từ đâu”, chị Thanh chia sẻ.
Ban đầu, chị được con trai hướng dẫn cách lập kênh TikTok, quay video, đăng bài và tương tác với khách hàng. Từ đó, chị tự học thêm qua mạng xã hội, từng bước làm quen với việc bán hàng trực tuyến. Sau thời gian kinh doanh trên Facebook, chị tiếp tục mở rộng sang TikTok – nền tảng đang thu hút lượng lớn người dùng.
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chị Thanh tự quay những đoạn video giản dị về bữa cơm gia đình, cảnh cuốn nem, nướng thịt. Những hình ảnh mộc mạc, chân thật, không cầu kỳ lại tạo được sự gần gũi và tin tưởng với người xem. Dần dần, Facebook và TikTok trở thành “chợ online” quen thuộc, nơi chị có thể tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương khác nhau.
Hiện nay, chỉ cần một buổi livestream hoặc một bài đăng, nhiều mặt hàng có thể bán hết trong thời gian ngắn. Theo chị Thanh, doanh số bán hàng trên TikTok cao gấp 2 đến 3 lần so với khi bán theo cách truyền thống. Nhờ đó, chị không còn phải dậy sớm ngồi chợ hàng giờ, có thể chủ động thời gian cho gia đình, trong khi khách hàng cũng thuận tiện hơn khi đặt hàng và nhận hàng tận nơi.
Từ câu chuyện của chị Thanh cho thấy một trong những rào cản lớn khiến phụ nữ nông thôn khó cải thiện thu nhập chính là “nghèo thông tin”. Trong thời gian dài, việc thiếu thông tin về thị trường, giá cả và xu hướng tiêu dùng khiến nhiều người chỉ quanh quẩn trong phạm vi buôn bán nhỏ lẻ, phụ thuộc vào thương lái.
Công nghệ số đã góp phần thu hẹp khoảng cách này. Khi tiếp cận mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử, phụ nữ nông thôn không chỉ bán được nhiều hàng hơn mà còn chủ động tìm hiểu nhu cầu khách hàng, quảng bá sản phẩm và xây dựng uy tín cá nhân. Việc tiếp cận thông tin trở nên nhanh chóng, trực tiếp và minh bạch hơn, giúp chị em từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.
Không dừng lại ở việc phát triển kinh tế cho bản thân, chị Thanh còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm bán hàng trực tuyến với các hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ tại địa phương. Trong các buổi sinh hoạt hội, chị hướng dẫn cách đăng bài, giới thiệu sản phẩm, giao tiếp với khách hàng trên mạng xã hội. “Mình học được gì thì chia sẻ, mong sao chị em khác mạnh dạn thử để cùng nhau phát triển”, chị Thanh nói.
Nhận thấy tiềm năng từ chuyển đổi số, chị Phan Thị Đông, chủ cơ sở sản xuất nem chua Trọng Đông ở xã Triệu Sơn, đã mạnh dạn đưa sản phẩm truyền thống của gia đình lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Tiki, Lazada và TikTok Shop.
Để phù hợp với môi trường số, chị Đông cùng con gái đầu tư từ thiết kế bao bì, chụp ảnh sản phẩm đến quay video giới thiệu quy trình làm nem. Các nội dung được đăng tải đều đặn trên mạng xã hội, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.
Mỗi buổi livestream của chị Đông không chỉ là hoạt động bán hàng mà còn là dịp chia sẻ câu chuyện về quê hương, về nghề làm nem truyền thống và niềm tự hào xứ Thanh. Sự chân thành, gần gũi đã giúp lượng tương tác tăng nhanh, đơn hàng liên tục, mang lại nguồn thu ổn định cho gia đình và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
“Trước đây, bán hàng chủ yếu ở chợ quê nên thu nhập không cao. Từ khi bán hàng trên nền tảng số, doanh thu tăng gấp 3 lần, sản phẩm cũng được nhiều người ở các vùng miền khác biết đến”, chị Đông cho biết.
CÔNG NGHỆ SỐ GIÚP PHỤ NỮ TỰ TIN HƠN TRONG ĐỜI SỐNG
Bên cạnh thương mại điện tử, công nghệ số còn hỗ trợ phụ nữ nông thôn Thanh Hóa tiếp cận pháp luật thông qua mô hình “Trợ lý AI: Phụ nữ Thanh Hóa sống tự tin – hiểu luật”. Tại nhà văn hóa thôn Đông Môn, xã Tây Đô, những buổi hướng dẫn sử dụng trợ lý AI đã giúp chị em làm quen với việc tra cứu thông tin pháp luật ngay trên điện thoại.
Theo chị Nguyễn Thị Huệ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tây Đô, trợ lý AI là công cụ hỗ trợ đắc lực để đưa pháp luật đến gần phụ nữ nông thôn hơn. Sau các buổi tập huấn, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã thành lập các nhóm Zalo “Phụ nữ hiểu luật”, giúp chị em trao đổi thường xuyên và kịp thời khi có vướng mắc.
Mô hình này cũng đang được triển khai tại xã Nga Sơn tạo điều kiện để phụ nữ mạnh dạn tra cứu, tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của mình trong lao động và đời sống. Hiện nay, mô hình đã được triển khai tại toàn bộ 70 trên 70 chi hội phụ nữ của xã Tây Đô và xã Nga Sơn. Dự kiến đến cuối năm 2027, hơn 11.000 hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ tại hai địa phương sẽ được cài đặt và sử dụng trợ lý AI, từng bước hình thành thói quen tiếp cận thông tin và pháp luật bằng công nghệ số.
-Nguyễn Thuấn
