Kể từ khi các chuỗi cửa hàng tiện lợi 7-Eleven và Lawson từ Bắc Mỹ đặt chân tới Nhật Bản vào những năm 1970, đất nước này đã làm điều quen thuộc với các sản phẩm ngoại nhập: “Nhật Bản hóa” chúng và nâng tầm chất lượng...
Theo Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản (JNTO), lượng du khách quốc tế đến Nhật tiếp tục lập kỷ lục mới trong năm 2025. Trên mạng xã hội của du khách, hình ảnh về sự độc đáo và tiện lợi đáng kinh ngạc của các cửa hàng tiện lợi Nhật Bản (Konbini) xuất hiện ngày càng dày đặc.
Tính đến tháng 1/2025, Nhật Bản có tổng cộng 56.749 cửa hàng Konbini trên toàn quốc, theo số liệu của Nippon Software Service. Riêng tại khu vực trung tâm Tokyo, cứ vài dãy phố lại có thể bắt gặp một cửa hàng tiện lợi, cho thấy mật độ phủ sóng dày đặc của mô hình bán lẻ đặc trưng này.
Khoảng 90% cửa hàng Konbini tại Nhật Bản hoạt động 24/7, cung cấp danh mục hàng hóa phong phú, từ cơm hộp bento, bánh ngọt, đồ gia dụng, văn phòng phẩm cho đến cả áo sơ mi công sở. Mỗi chuỗi cửa hàng tiện lợi kinh doanh hơn 3.000 mặt hàng, với trung bình khoảng 100 sản phẩm mới được đưa lên kệ mỗi tháng, theo Forbes. Tốc độ luân chuyển hàng hóa đạt khoảng 30 vòng/năm, tương đương mỗi 1,7 tuần - cao hơn nhiều so với mức 13 vòng/năm của các siêu thị truyền thống.
Vì sao các chuỗi Konbini liên tục tung ra nhiều sản phẩm mới và xoay vòng với tốc độ nhanh như vậy? Bởi các cửa hàng tiện lợi này đóng vai trò như “phòng thí nghiệm” thử nghiệm sản phẩm mới, phản ánh thu nhỏ hành vi và thị hiếu của người tiêu dùng Nhật Bản.
Được ví như “điểm đến một cửa” cho mọi nhu cầu, từ quần áo, mỹ phẩm đến đồ dùng gia đình, các cửa hàng konbini mở cửa suốt ngày đêm và được Chính phủ Nhật Bản xếp vào nhóm “hạ tầng thiết yếu của đời sống”. Tại đây, người dân có thể thanh toán hóa đơn, gửi thư, photocopy giấy tờ… Konbini hiện diện dày đặc trên các tuyến phố, thậm chí có nhiều cửa hàng chỉ cách nhau vài trăm mét, với những thương hiệu quen thuộc như FamilyMart, 7-Eleven và Lawson.
ĐIỀU GÌ KHIẾN CÁC CỬA HÀNG TIỆN LỢI TẠI NHẬT BẢN TRỞ NÊN KHÁC BIỆT?
Với nhiều người dân Nhật Bản, cửa hàng tiện lợi là một “phao cứu sinh” đúng nghĩa. Theo New York Times, bên cạnh mạng lưới dày đặc của 7-Eleven, FamilyMart hiện có hơn 16.000 cửa hàng và Lawson gần 15.000 điểm bán trên khắp Nhật Bản, tất cả đều cung cấp đa dạng dịch vụ thiết yếu cho đời sống hằng ngày.
Tại các vùng nông thôn Nhật Bản, tình trạng già hóa dân số và lực lượng lao động suy giảm đã khiến nhiều trung tâm thương mại, bưu điện và ngân hàng phải đóng cửa. Trong bối cảnh đó, các cửa hàng tiện lợi thường trở thành điểm mua sắm gần nhất - thậm chí là duy nhất - đồng thời là nơi người dân có thể tiếp cận máy ATM và các dịch vụ tài chính cơ bản.
Các cửa hàng tiện lợi tại Nhật Bản đã trở thành không gian mở, nơi bất kỳ ai cũng có thể ghé vào, kể cả khi không mua sắm, ông Gavin Whitelaw, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Nhật Bản Edwin O. Reischauer (Đại học Harvard), nhận định.
Với du khách quốc tế, Konbini đang đứng ở tuyến đầu của xu hướng “du lịch siêu thị” trên toàn cầu. Nhờ nguồn hàng phong phú – luôn được bổ sung liên tục và trưng bày chỉn chu – cùng hệ thống biển hiệu đặc trưng, các cửa hàng tiện lợi được xem như những nơi tiêu biểu cho sự chuẩn mực và hiệu quả của Nhật Bản.
“Bước vào một Konbini giống như tham gia một cuộc săn kho báu,” một du khách chia sẻ. “Có quá nhiều sản phẩm, lại được thiết kế phù hợp với từng khu vực. Vừa bước vào là choáng ngợp ngay”.
Nhưng chính ẩm thực mới là yếu tố khiến các cửa hàng tiện lợi trở thành điểm đến không thể thiếu của du khách khi tới Nhật Bản. Sự đa dạng của các món ăn chế biến sẵn tại đây thực sự đáng kinh ngạc.
Danh mục sản phẩm bao gồm onigiri (cơm nắm bọc rong biển) với nhiều loại nhân như cá bào, cá ngừ trộn mayonnaise hay mơ muối; các loại sushi cuộn; đồ ăn nóng như karaage (gà rán) được chiên trực tiếp tại cửa hàng; các món ăn kèm (osouzai) như thịt ba chỉ kho, cá nướng; mì ramen; cùng nhiều loại bánh mì và tráng miệng.
Đáng chú ý, các cửa hàng này thường xuyên tung ra sản phẩm theo mùa và theo vùng miền. Vào mùa xuân, kệ hàng tràn ngập các loại bánh ngọt và đồ uống mang hương vị hoa anh đào sakura. Một ví dụ tiêu biểu cho sản phẩm đặc trưng địa phương là mì Okinawa Soba – loại mì sợi lúa mì to, ăn cùng nước dùng và thịt heo – đặc sản của Okinawa, được bày bán tại các cửa hàng 7-Eleven trong khu vực này.
“ÔNG LỚN” TRONG NGÀNH BÁN LẺ
Trong việc phát triển các sản phẩm mới lạ, chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản giữ vai trò dẫn dắt thị trường bán lẻ. Năm 2024, doanh thu của bảy chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn tại Nhật Bản đạt mức kỷ lục 11,8 nghìn tỷ Yên, nhờ lượng khách quốc tế tăng mạnh và nhu cầu cao đối với các loại đồ ăn, thức uống tiện lợi, tiêu thụ nhanh.
Việc bổ nhiệm nhà thiết kế thời trang Nigo vào vị trí Giám đốc sáng tạo của FamilyMart gần đây cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của các chiến lược dựa trên xu hướng và xây dựng thương hiệu mạnh trong lĩnh vực bán lẻ tiện lợi nhằm tạo lợi thế cạnh tranh.
Là người sáng lập thương hiệu streetwear A Bathing Ape và hiện giữ vai trò Giám đốc nghệ thuật của Kenzo, Nigo sẽ phụ trách định hướng marketing của FamilyMart, hệ thống biển hiệu kỹ thuật số trong cửa hàng, đồng thời tham gia phát triển mô hình cửa hàng thế hệ mới và chiến lược sản phẩm dài hạn.
Có thể nói, nhờ sáng tạo, liên tục thay đổi và làm mới chính mình theo chiến lược, đồng thời cũng do chính sự “tiện lợi” đã khiến các Konbini tại Nhật Bản luôn là những “điểm đến nhất định phải tới” của cả người dân và khách du lịch.
-Minh Anh
