Cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Jean-Claude Trichet cảnh báo rằng các cuộc công kích của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể gây ra “hệ lụy nghiêm trọng” cho hệ thống tài chính toàn cầu...
“Chính quyền ông Trump đang tìm cách thay đổi luật chơi khi thách thức vị thế độc lập của ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế phát triển”, ông Trichet nhận xét trong một chương trình của hãng tin CNBC ngày 14/1.
Cuối tuần trước, Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết Bộ Tư pháp Mỹ đã mở điều tra hình sự liên quan tới dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 2,5 tỷ USD. Theo ông, động thái này mang động cơ chính trị và xuất phát từ việc Fed không chấp nhận sức ép của ông Trump để hạ lãi suất mạnh hơn và nhanh hơn.
Ngày 12/1, lãnh đạo nhiều ngân hàng trung ương lớn - trong đó có Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) Andrew Bailey và Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde - đã ra tuyên bố chung lên tiếng bảo vệ ông Powell.
Ông Trichet so sánh cách ông Powell bị đối xử với cách hoạch định chính sách tiền tệ ở một số thị trường mới nổi có nền tảng thể chế yếu, đồng thời cảnh báo tình hình hiện tại “cực kỳ nghiêm trọng”.
“Một Fed chỉ làm theo yêu cầu của nhánh hành pháp không phù hợp với tinh thần Hiến pháp Mỹ. Theo Hiến pháp, Fed chịu trách nhiệm trước Quốc hội, chứ không phải trước nhánh hành pháp”, ông Trichet nói.
Cũng trong chương trình của CNBC, ông Olli Rehn, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan, nhấn mạnh tính độc lập của ngân hàng trung ương là “trụ cột” bảo đảm ổn định tài chính và ổn định giá cả của một nền kinh tế. Ông cảnh báo lạm phát toàn cầu có thể tăng cao nếu uy tín của Fed bị xói mòn bởi Mỹ giữ vai trò then chốt đối với nền kinh tế thế giới.
“Kịch bản này chắc chắn sẽ gây ra hệ lụy toàn cầu, đồng thời buộc các ngân hàng trung ương khác - gồm cả châu Âu - phải đưa yếu tố này vào tính toán khi ra quyết định chính sách, nhằm bảo vệ ổn định giá cả và ổn định kinh tế nói chung”, ông Rehn phát biểu.
Trong chương trình, khi nói về bối cảnh kinh tế Mỹ, ông Trichet cho rằng sự “đồng thuận của lưỡng đảng” theo hướng ủng hộ “chi tiêu ngày càng nhiều” ở Mỹ đang làm gia tăng mức độ dễ tổn thương cả về mặt kinh tế lẫn chính trị. Theo ông, khi thâm hụt ngân sách và tỷ lệ nợ công trên GDP tiếp tục phình to, nhà đầu tư cũng ngày càng dè dặt hơn trong việc xuống tiền mua trái phiếu chính phủ.
Ông Trichet cho rằng hiện tượng này không chỉ xảy ra ở Mỹ.
“Những gì chúng ta chứng kiến ở Mỹ, ở mức độ nào đó, cũng phản ánh bức tranh của kinh tế toàn cầu. Hiện nay, tổng dư nợ khu vực công và tư so với GDP của thế giới đã cao hơn so với giai đoạn ngay trước khi ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ - sự kiện châm ngòi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008”, ông chỉ ra, đồng thời cảnh báo rằng thị trường đang “quá bình thản” so với những rủi ro hiện hữu.
Trở lại vấn đề Fed, ông Trichet cho rằng nếu Fed trở nên quá lệ thuộc vào ý muốn của tổng thống, điều này có thể gây phương hại nghiêm trọng tới sự ổn định kinh tế và ổn định tài chính toàn cầu.
“Kinh tế toàn cầu đang ở trạng thái rất dễ tổn thương và chúng ta cần tính tới điều này. Vì vậy, bất kỳ diễn biến nào làm bất ổn mối quan hệ giữa nhánh hành pháp và Fed đều đặc biệt đáng lo ngại, không có gì phải bàn cãi”, vị cựu Chủ tịch ECB nói.
Cùng quan điểm, bộ phận nghiên cứu của ngân hàng Citi cảnh báo rủi ro đối với tính độc lập của ngân hàng trung ương với các chính phủ theo khuynh hướng dân túy có thể không dừng ở nước Mỹ.
Trong một báo cáo công bố hôm 12/1, các nhà phân tích của Citi cho biết kỳ hạn bình quân gia quyền của trái phiếu chính phủ Anh và trái phiếu chính phủ châu Âu đang rút ngắn, do ngày càng ít nhà đầu tư muốn nắm giữ trái phiếu 30 năm. Xu hướng này khiến chi phí trả nợ của chính phủ nhạy cảm hơn với thay đổi lãi suất chính sách. Vì vậy, trong tương lai, áp lực thúc đẩy các ngân hàng trung ương hạ lãi suất có thể tăng lên, đặc biệt khi các chính phủ theo khuynh hướng dân túy lên nắm quyền.
“Dù tính độc lập của ECB và BOE hiện chưa bị đặt dấu hỏi, chúng ta không thể coi đây là điều hiển nhiên về lâu dài”, báo cáo chỉ ra.
-Ngọc Trang
