Những năm gần đây, “debanking” - tức việc ngân hàng bất ngờ ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng - trở thành chủ đề gây tranh cãi ở Mỹ...
Theo hãng tin Reuters, ngày 22/1/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các thực thể kinh doanh liên quan tới ông đã nộp đơn kiện ngân hàng JPMorgan Chase, cáo buộc ngân hàng này và CEO Jamie Dimon đóng các tài khoản của ông vì lý do chính trị.
JPMorgan - nhà băng đã chấm dứt các tài khoản của ông Trump khoảng 7 tuần sau vụ bạo loạn ở Điện Capitol ngày 6/1/2021 - khẳng định vụ kiện trên là "không có cơ sở".
Đây không phải lần đầu ông Trump đưa ra cáo buộc như vậy với một ngân hàng. Vào tháng 3/2025, ông cũng đâm đơn kiện Capital One Financial Corp., cho rằng ngân hàng này đóng các tài khoản của Trump Organization, doanh nghiệp chưa niêm yết của gia đình ông, vì động cơ chính trị và xã hội.
Những năm gần đây, “debanking” - tức việc ngân hàng bất ngờ ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng - trở thành chủ đề gây tranh cãi ở Mỹ. Phe bảo thủ cho rằng một số ngân hàng đóng tài khoản hoặc từ chối dịch vụ vì quan điểm chính trị. Ngược lại, các ngân hàng nói rằng họ làm vậy để đáp ứng yêu cầu về quản trị rủi ro và tuân thủ quy định, chứ không nhằm vào khách hàng vì quan điểm chính trị.
ÔNG TRUMP VÀ “DEBANKING”
“Debanking” là việc tổ chức tài chính đóng tài khoản hoặc từ chối cung cấp dịch vụ cho khách hàng vì lo ngại rủi ro tài chính hoặc rủi ro danh tiếng. Dù luật pháp Mỹ yêu cầu ngân hàng đối xử công bằng và bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ ngân hàng cơ bản, các nhà băng vẫn có quyền chủ động lớn trong việc quyết định phục vụ những khách hàng nào.
Thuật ngữ này thường xuất hiện khi khách hàng cho rằng việc bị cắt dịch vụ liên quan tới quan điểm chính trị.
Ví dụ, phe bảo thủ cáo buộc các ngân hàng lớn đóng tài khoản một cách thiếu công bằng đối với những người bị nghi liên quan tới vụ bạo loạn ở Điện Capitol năm 2021. Trong khi đó, lãnh đạo doanh nghiệp tiền số cho rằng họ gần như không thể tiếp cận dịch vụ ngân hàng trong những năm cuối nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Thời gian qua, ông Trump nhiều lần cáo buộc các ngân hàng gây bất lợi cho khách hàng vì quan điểm chính trị.
Tháng 8/2025, ông Trump ký một sắc lệnh điều hành nhằm ngăn các ngân hàng từ chối cung cấp dịch vụ dựa trên quan điểm chính trị hoặc hệ tư tưởng. Ông cho rằng một số tổ chức tài chính tham gia các chương trình mà ông cho là “do chính phủ chỉ đạo”, theo đó gắn nhãn những người tham gia vụ bạo loạn ở Điện Capitol vào tháng 1/2021 là nhóm rủi ro cao.
Ông Trump cũng cáo buộc một số nhà băng chọn lọc khách hàng để kiểm soát chỉ vì các giao dịch có nhắc tới những cụm từ như “Trump” hoặc “MAGA” (viết tắt của Make America Great Again” - khẩu hiệu tranh cử của ông). Ông cho rằng các ngân hàng không có bằng chứng cụ thể cho thấy những người đó liên quan tới hành vi phạm pháp.
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sỹ vào tuần trước, ông Trump cũng chỉ trích ông Brian Moynihan, CEO ngân hàng Bank of America Corp và yêu cầu ông “cung cấp dịch vụ ngân hàng cho những người có quan điểm chính trị bảo thủ”.
GIỚI CHỨC ĐANG LÀM GÌ?
Trong nhiệm kỳ hai của ông Trump, các cơ quan giám sát ngân hàng Mỹ đã triển khai nhiều bước đi theo định hướng của Tổng thống. Tháng 9/2025, Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) - cơ quan quản lý ngân hàng hàng đầu của Mỹ - cam kết “loại bỏ tình trạng cắt dịch vụ ngân hàng do yếu tố chính trị hoặc trái luật”, đồng thời tiến hành rà soát các ngân hàng để đánh giá mức độ và tác động của hành động này.
OCC cho biết sẽ đưa yếu tố này vào các bài đánh giá hoạt động của ngân hàng và quá trình xem xét hồ sơ xin cấp giấy phép thành lập ngân hàng.
Sang tháng 12/2025, OCC công bố kết quả rà soát sơ bộ, tập trung vào 9 ngân hàng lớn nhất tại Mỹ do cơ quan này giám sát, gồm JPMorgan, Bank of America Corp., Citigroup Inc., Wells Fargo Co., US Bank, Capital One, tập đoàn dịch vụ tài chính PNC Financial Services Group Inc., TD Bank và BMO Bank.
OCC kết luận rằng trong giai đoạn 2020-2023, cả 9 ngân hàng đều có hành động “phân biệt đối xử không phù hợp” giữa các nhóm khách hàng. Cơ quan này cũng cho biết đã ghi nhận nhiều trường hợp trong đó ngân hàng từ chối cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực như thăm dò dầu khí, khai thác than, kinh doanh súng đạn, nhà tù tư nhân, sản xuất thuốc lá và thuốc lá điện tử, dịch vụ giải trí người lớn và tài sản số.
Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ Mỹ (SBA), do bà Kelly Loeffler - một người ủng hộ ông Trump lâu năm - lãnh đạo, là cơ quan chính phủ khác đang yêu cầu các ngân hàng chấm dứt việc đột ngột ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng. SBA cảnh báo nếu không tuân thủ, các nhà băng này có thể mất tư cách tham gia chương trình bảo lãnh của cơ quan này, khiến các khoản cho vay cho doanh nghiệp nhỏ của họ khó được chính phủ bảo lãnh.
CÁC NGÂN HÀNG PHẢN ỨNG THẾ NÀO?
Trong khi đó, các ngân hàng cho rằng việc từ chối cung cấp dịch vụ cho một số khách hàng trong thời gian gần đây chủ yếu nhằm đáp ứng các yêu cầu giám sát đã được áp dụng từ lâu.
Tại Mỹ, ngân hàng phải theo dõi khách hàng để phát hiện dấu hiệu rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động phi pháp khác, đồng thời chứng minh với cơ quan quản lý rằng họ có thể kiểm soát các rủi ro này. Vì vậy, chỉ cần khách hàng có liên hệ gián tiếp với các nhóm cực đoan, bạo lực chính trị hoặc cá nhân bị trừng phạt, ngân hàng cũng có thể phải áp dụng quy trình thẩm định tăng cường - vừa tốn kém, vừa làm tăng rủi ro pháp lý.
Ngoài ra, từ thập niên 1990, cơ quan quản lý đã đưa khái niệm “rủi ro uy tín” vào tiêu chí đánh giá ngân hàng. Theo đó, ngân hàng có thể bị xử phạt nếu việc phục vụ khách hàng hoặc tham gia các hoạt động gây tranh cãi khiến uy tín của ngân hàng bị ảnh hưởng, bởi chỉ cần xuất hiện nghi ngại về sai phạm cũng có thể làm suy giảm niềm tin của công chúng.
Vì vậy, các ngân hàng đôi khi chủ động chấm dứt quan hệ với những khách hàng mà họ xem là rủi ro cao, ngay cả khi cơ quan quản lý không ban hành yêu cầu cụ thể nào về việc đóng tài khoản. Trong một tuyên bố hồi tháng 12 năm ngoái, hiệp hội ngành ngân hàng Mỹ Bank Policy Institute (BPI) cho rằng việc đóng một số tài khoản xuất phát từ “áp lực quản lý - giám sát và sự bất nhất trong cách thực thi quy định".
Ngày 22/1/2026, JPMorgan cho biết họ đã nhiều lần đề nghị chính quyền ông Trump và các chính quyền tiền nhiệm sửa đổi các quy định khiến ngân hàng buộc phải chấm dứt quan hệ với một số nhóm khách hàng. Theo nhà băng này, các điều chỉnh theo hướng đó hiện đang được xúc tiến.
Vào tháng 10/2025, OCC và Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) đã đề xuất chính sách loại yếu tố “rủi ro uy tín” khỏi các bài đánh giá sức khỏe tổng thể của ngân hàng.
Theo đề xuất, các cơ quan quản lý không được chỉ đạo ngân hàng đóng tài khoản vì các lý do chính trị, xã hội, văn hóa hoặc tôn giáo, cũng như không được yêu cầu đóng tài khoản chỉ vì khách hàng tiến hành các hoạt động kinh doanh hợp pháp nhưng được cho là không phù hợp về mặt chính trị.
-Hoài Thu
