Bộ Y tế đề xuất mở rộng khu vực cấm hút thuốc lá hoàn toàn cả trong nhà lẫn phạm vi khuôn viên, bao gồm: Cơ sở y tế, giáo dục, chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao...
Bộ Y tế đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, với nhiều giải pháp mạnh nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc.
KIỂM SOÁT CÁC SẢN PHẨM THUỐC LÁ THẾ HỆ MỚI
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung và làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới.
Theo dự thảo Luật, thuốc lá điện tử là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử. Thuốc lá nung nóng là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử và thuốc lá đặc chế. Thuốc lá mới khác là các loại thuốc lá sản xuất và được cấp phép mới sau ngày 1/1/2025.
Theo TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), việc bổ sung các khái niệm này được xem là cơ sở quan trọng để quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ trong luật hiện hành.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bổ sung về các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm quy định cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác; nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này.
Ngoài ra, các hành vi quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng bị cấm tương tự thuốc lá truyền thống, nhằm hạn chế tối đa khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm tổ chức đưa thông tin, tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các biện pháp hạn chế sử dụng thuốc lá vào trong các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và đời sống gia đình; quy định việc hạn chế sử dụng hình ảnh diễn viên sử dụng thuốc lá trong tác phẩm điện ảnh, sân khấu, truyền hình.
Đáng chú ý, địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên cũng được mở rộng, bao gồm: Cơ sở y tế; cơ sở giáo dục; cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.
Cùng với đó, tất cả các địa điểm công cộng trong nhà, phương tiện giao thông công cộng gồm ô tô, tàu bay, tàu điện cũng thuộc diện bị cấm hút thuốc lá hoàn toàn.
GIẢI PHÁP MẠNH HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG HÚT THUỐC
Bộ Y tế cũng đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Đây là biện pháp mạnh nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc lá mới và thúc đẩy người hút cai nghiện thuốc lá.
Dự thảo sửa đổi cũng bổ sung nội dung liên quan đến bán thuốc. Theo đó, người chịu trách nhiệm tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá không được trưng bày thuốc lá, vỏ bao thuốc lá, tên, nhãn hiệu của bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào tại điểm bán. Điểm bán cần có tủ đựng thuốc lá riêng với các mặt hàng khác, đáp ứng yêu cầu theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới, và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.
Hút thuốc lá gây ra nhiều bệnh mạn tính và nan y, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Bên cạnh các tác hại về sức khoẻ, thuốc lá còn gây ra tổn thất về kinh tế đối với cá nhân, gia đình, xã hội và môi trường.
Theo ước tính từ Nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (Global Burden of Disease Study) mới nhất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trích dẫn, hút thuốc lá giết chết hơn 100.000 người mỗi năm tại Việt Nam. Trong tổng số đó, có 84.500 người là người hút thuốc chủ động, và thêm 18.800 người tử vong do phơi nhiễm với khói thuốc thụ động.
Theo WHO, năm 2024 ước tính chi phí y tế và kinh tế hàng năm do thuốc lá gây ra ở Việt Nam lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP. Con số này bao gồm cả tổn thất về số lượng và chất lượng lao động do bệnh tật và tử vong sớm.
Ngoài ra, chi phí ô nhiễm môi trường do thuốc lá (phá rừng, rác thải nhựa, ô nhiễm nước biển...) ước tính là 99.000 tỷ đồng/năm (tương đương 1,04% GDP). Tổng cộng, thuốc lá "đốt" hơn 2% GDP mỗi năm, tạo gánh nặng kép lên y tế và môi trường. Trong khi đó, thuế thu được từ thuốc lá chỉ bằng 1/5 so với gánh nặng bệnh tật và tử vong do thuốc lá gây ra.
Do vậy, Bộ Y tế cho rằng việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này nhằm đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức bảo vệ sức khỏe nhân dân, trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn.
Theo kế hoạch, Bộ Y tế sẽ hoàn thiện, trình hồ sơ Luật lên Chính phủ thông qua để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2/2026.
-Nhật Dương
