Dù thủ tục hành chính vẫn là rào cản hàng đầu, nhưng những tín hiệu tích cực từ cuối năm 2025 cùng những cải cách quyết liệt của Chính phủ đang tạo nền tảng để cộng đồng doanh nghiệp châu Âu bứt phá trong năm 2026 với các kế hoạch mở rộng đầu tư và số hóa mạnh mẽ...
Báo cáo Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý 4/2025 được Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố mới đây cho thấy, trong năm 2025 thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán trong môi trường kinh doanh của Việt Nam tiếp tục là những thách thức được doanh nghiệp châu Âu nhắc đến nhiều nhất.
NỖ LỰC CẢI CÁCH, TÍN HIỆU KHỞI SẮC TỪ CUỐI NĂM 2025
Theo dữ liệu khảo sát, 53% doanh nghiệp vẫn lo ngại về gánh nặng hành chính. Các trở ngại khác bao gồm quy định chưa rõ ràng hoặc áp dụng thiếu nhất quán (52%), vướng mắc về thủ tục hải quan, rào cản thương mại, cũng như các hạn chế về thị thực và giấy phép lao động, mỗi vấn đề được khoảng một phần ba số doanh nghiệp đề cập.
Những vướng mắc này dẫn đến chậm trễ hoặc gia tăng mức độ bất định trong vận hành (59%), kéo theo chi phí hành chính và tuân thủ cao hơn (31%), cũng như phân tán nguồn lực và suy giảm năng suất (20%).
Tuy nhiên, môi trường kinh doanh đã có những bước cải thiện đáng kể vào cuối năm 2025. Tỷ lệ doanh nghiệp lo ngại về gánh nặng hành chính trong quý 4 đã giảm 12 điểm phần trăm so với quý 3.
EuroCham đánh giá các cải cách gần đây của Việt Nam đã bắt đầu tạo ra tác động, dù mức độ lan tỏa vẫn chưa đồng đều. Nghị quyết số 68-NQ/TW ban hành tháng 5/2025 với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đã được cộng đồng doanh nghiệp ủng hộ mạnh mẽ, nhìn nhận như một tín hiệu tích cực về định hướng, song hiệu quả thực tiễn vẫn đang trong quá trình hình thành.
Nghị quyết 68 đặt mục tiêu nâng cao vai trò của khu vực tư nhân thông qua đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hóa, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cùng với tăng cường bảo đảm cạnh tranh công bằng. Doanh nghiệp EU ủng hộ mạnh mẽ hướng tiếp cận này, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu triển khai rõ ràng, nhất quán và có thể dự đoán được.
Tính đến quý 4/2025, có 25% doanh nghiệp đã ghi nhận những cải thiện nhất định trong môi trường hoạt động, trong đó 8% đánh giá là cải thiện đáng kể. 61% cho biết chưa cảm nhận được tác động rõ rệt, phản ánh giai đoạn đầu của quá trình thực thi, trong khi 5% cho rằng các thay đổi này đã phát sinh thêm thách thức mới.
Bên cạnh đó, việc triển khai VNeID cũng đạt kết quả khả quan với 76% doanh nghiệp hoàn tất đăng ký tính đến cuối năm 2025, cho thấy mức độ tuân thủ cao sau khi quy định bắt buộc có hiệu lực từ tháng 7/2025.
Dù vậy, 24% doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, cho thấy cần cách tiếp cận linh hoạt hơn và hỗ trợ có trọng tâm, đặc biệt đối với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trước khi áp dụng đầy đủ trên diện rộng.
MỞ RỘNG ĐẦU TƯ VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ
Bước sang năm 2026, tâm lý lạc quan của các doanh nghiệp châu Âu đang dần được củng cố dựa trên các chỉ số thực tế và lộ trình cải cách đang triển khai. Mở rộng hoạt động và đa dạng hóa danh mục đầu tư là ưu tiên hàng đầu, được 50% doanh nghiệp lựa chọn.
Tiếp theo đó, 45% doanh nghiệp tập trung vào việc tuyển dụng và giữ chân nhân tài nhằm giải quyết áp lực về nguồn lao động chất lượng cao. Đặc biệt, có đến 41% doanh nghiệp ưu tiên tăng cường ứng dụng công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng suất dài hạn.
Phát triển cơ sở hạ tầng và đầu tư công được kỳ vọng sẽ là động lực tăng trưởng chính trong 12-18 tháng tới, đặc biệt trong các lĩnh vực logistics, xây dựng và thương mại. Việc cải thiện kết nối, năng lực vận tải và khả năng tiếp cận đất đai dự kiến sẽ mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn. Dù vẫn còn những bất ổn toàn cầu, cộng đồng doanh nghiệp tin rằng Việt Nam đang trở thành một mắt xích trung tâm trong chiến lược tăng trưởng dài hạn.
"Điều doanh nghiệp mong đợi nhất hiện nay để duy trì đà hưng phấn, chính là "sự nhất quán, khả năng dự đoán và tốc độ thực thi" trong các chính sách cải cách", ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, nhấn mạnh.
Dù vẫn nhận thức rõ những thách thức hiện hữu, từ thủ tục hành chính phức tạp đến biến động toàn cầu, dữ liệu BCI cho thấy động lực tăng trưởng, lộ trình cải cách và nền tảng đầu tư của Việt Nam tiếp tục củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.
Bước sang năm 2026, tâm lý lạc quan mang tính thận trọng nhưng có cơ sở, được hậu thuẫn bởi các chỉ số thực tế, các cải cách đang triển khai và niềm tin ngày càng rõ ràng rằng Việt Nam không chỉ kiên cường trước biến động, mà còn đang trở thành một mắt xích trung tâm trong chiến lược tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp châu Âu.
EuroCham-Song Hà
