Thực tế thị trường du lịch năm nay cho thấy, Gen Z sẵn sàng chi mạnh tay cho những tấm vé concert của Taylor Swift, hay check-in từng điểm đến tại Seoul theo bộ phim hoạt hình “K-pop Demon Hunters”, bất chấp chi phí sinh hoạt leo thang...
Nhiều người gọi đây là "doom spending" - hiện tượng tiêu tiền bất chấp tương lai. Nhưng dưới góc nhìn của các chuyên gia hành vi tài chính, bức tranh phức tạp hơn nhiều. Đó không chỉ là sự bốc đồng của Gen Z, mà còn là một phản ứng tâm lý sâu sắc trước những áp lực của thời đại.
Morgan Housel, tác giả cuốn sách "Tâm lý học về tiền" (The Psychology of Money), phát biểu với tờ Fortune: “Khi người trẻ chưa tìm thấy mục đích sống thực sự, hoặc chưa xây dựng được những giá trị nội tại vững chắc (như sự nghiệp, gia đình, đóng góp xã hội), họ có xu hướng tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài thông qua vật chất và trải nghiệm”.
Ngày nay, Gen Z còn đối mặt với áp lực lớn hơn: Lạm phát, chi phí sinh hoạt cao, nguy cơ thất nghiệp... Điều này khiến các cột mốc trưởng thành truyền thống mà cha mẹ họ từng đạt được như mua nhà, lập gia đình ổn định trở nên xa vời. Từ đó, giới trẻ tìm kiếm niềm vui và sự khẳng định bản thân trong những thú vui nhỏ hơn, tức thời hơn: một chuyến du lịch, một bữa ăn ngon, hay một lần gặp mặt với thần tượng.
Thậm chí, với những du khách hầu bao không rủng rỉnh, trên các nền tảng như Workaway, Worldpackers hay WWOOF luôn có các chương trình trao đổi lao động. Hàng triệu du khách trẻ đăng ký làm việc vài giờ mỗi ngày để đổi lấy chỗ ở, bữa ăn và cơ hội du lịch khắp thế giới.
Từ việc chăm sóc vật nuôi ở nông trại New Zealand, dạy tiếng Anh tại trường làng ở Thái Lan, đến hỗ trợ truyền thông cho một homestay ở Costa Rica, mọi công việc đều có thể trở thành ''tấm vé'' cho chuyến đi.
Không chỉ là cách tiết kiệm chi phí, du lịch tình nguyện còn phản ánh một cách nhìn mới về thế giới của giới trẻ, họ không muốn chỉ là khách du lịch, mà muốn trở thành một phần của cộng đồng mà họ ghé đến.
Theo Worldpackers, nền tảng này đã thu hút hơn 7 triệu thành viên từ 140 quốc gia. ''Giới trẻ ngày nay không tìm kiếm trải nghiệm xa hoa, họ muốn sống thật, muốn cho đi và học hỏi,'' Giám đốc điều hành Ricardo Lima cho biết.
Ngoài du lịch tình nguyện, du lịch concert hay du lịch theo phim ảnh, số liệu thực tế còn cho thấy sự quan tâm của du khách Gen Z đến lĩnh vực du thuyền. Hiệp hội du lịch Abta (Anh) cho biết, gần 20% số người trong độ tuổi 25 - 34 được khảo sát đã đi du thuyền trong 12 tháng qua, tăng gấp đôi so với năm 2019.
Sharon Zackfia, nhà phân tích tại William Blair, nhận định: "Royal Caribbean Group đã thật sự dẫn đầu trong việc thu hút khách hàng trẻ tuổi và khiến du thuyền trở nên hấp dẫn trở lại". Chiến lược này đã giúp Royal Caribbean đạt giá trị khoảng 70 tỷ USD, bỏ xa các đối thủ như Carnival (35 tỷ USD) hay Norwegian Cruise Line (9 tỷ USD).
Sự trỗi dậy của nhóm khách hàng trẻ tuổi cũng đã giúp ngành du thuyền tại Mỹ và châu Âu lội ngược dòng giữa bối cảnh kinh tế nhiều biến động trong suốt năm 2025. Trong khi chi tiêu cho khách sạn và hàng không sụt giảm, dữ liệu từ Bank of America cho thấy các hộ gia đình Mỹ đã chi tiêu nhiều hơn 9% cho các kỳ nghỉ du thuyền trong tháng 9/2025 so với cùng kỳ năm trước.
Để chiều lòng các "thượng đế" trẻ tuổi, nhiều hãng tàu đã thay đổi hoàn toàn tư duy vận hành. Tàu Icon of the Seas của Royal Caribbean không chỉ chở nhiều khách hơn mà còn tích hợp vô số tiện ích giải trí để phục vụ nhu cầu "sống ảo" và trải nghiệm của giới trẻ. Đồng thời, các siêu du thuyền như Wonder of the Seas (Royal Caribbean) hay sắp tới là Mardi Gras (Carnival) đều được triển khai cho các hải trình ngắn 3 - 4 đêm.
Trong khi đó, tại Việt Nam, thế hệ Gen Z cũng coi du lịch là cách khẳng định bản thân và khám phá nhiều lát cắt của cuộc sống. Sinh ra trong kỷ nguyên số, nhóm này xem mỗi chuyến đi là một "thành tựu cá nhân", nơi có thể ghi dấu ấn qua từng bức ảnh, vlog hay những bài đăng trên mạng xã hội.
Ngày 1/12, Vietnam Report đã công bố báo cáo mới tổng kết ngành du lịch - khách sạn - resort - vận tải hành khách năm 2025. Theo đó, người Việt đi du lịch trung bình 2 - 3 lần/năm. Nhóm chi từ 10 - 15 triệu đồng chiếm tỉ trọng lớn nhất (gần 37%), trong khi nhóm chi trên 15 triệu đồng đang tăng nhanh tại các đô thị lớn.
Trong đó, gần 54% người tiêu dùng Gen Z cho biết sẽ du lịch nhiều hơn trong năm 2026, dù mức chi vẫn còn hạn chế (thường chi từ 3 - 5 triệu). Phần lớn chưa lập gia đình, nên nhóm khách hàng này thường ưa mạo hiểm, sẵn sàng thử thách bản thân qua những chuyến phượt, trekking (đi bộ đường dài) hay cắm trại giữa thiên nhiên. Theo kết quả khảo sát, 31% Gen Z chọn xe cá nhân làm phương tiện di chuyển, phản ánh rõ tinh thần tự do, linh hoạt và chủ động.
Cùng với đó, báo cáo mới nhất của Booking.com về trí tuệ nhân tạo cho thấy AI đang tác động mạnh đến hành vi du lịch của thế hệ trẻ. 99% Gen Z sử dụng AI trước chuyến đi. Trong đó: 42% muốn nhận gợi ý cá nhân hóa theo sở thích, 40% tìm kiếm thời điểm phù hợp để đến điểm du lịch mong muốn.
Ông Branavan Aruljothi, Giám đốc Quốc gia Booking.com tại Việt Nam, nhận định: "AI đang thay đổi cách Gen Z lập kế hoạch và tận hưởng chuyến đi. Công nghệ này không chỉ đơn giản hóa lựa chọn mà còn mang lại cảm hứng và sự tự tin cho trải nghiệm du lịch hiện đại".
Đáng chú ý, với Gen Z Việt Nam, những mối quan hệ thân thiết đóng vai trò quan trọng trong cách họ lựa chọn điểm đến và cả cách họ trải nghiệm từng hành trình. Thế hệ này muốn đi du lịch nhằm bồi đắp thêm các mối quan hệ cá nhân. Mạng xã hội và những mối quan hệ trên không gian số đóng vai trò quan trọng, giúp họ đưa ra quyết định cho chuyến du lịch của mình.
Ngoài ra, mặc dù coi du lịch là một phần không thể thiếu trong cuộc sống, Gen Z vẫn rất quan tâm đến việc chi tiêu hợp lý. 62% lựa chọn du lịch vào mùa thấp điểm để tiết kiệm chi phí. 63% “săn” mã giảm giá từ những chương trình dành cho khách hàng trung thành để tối ưu chi phí. Khi xem xét ngân sách du lịch trong năm tới, 69% muốn lựa chọn các điểm đến có trải nghiệm du lịch độc đáo như nhảy dù hay bay khinh khí cầu.
-Tường Bách
