Morgan Stanley và JPMorgan ước tính cuộc đua xây dựng hạ tầng AI có thể khiến các tập đoàn công nghệ vay thêm tới 1.500 tỷ USD trong vài năm tới. Trong khi đó, UBS dự báo riêng năm 2026, số nợ mới có thể lên tới 900 tỷ USD...
Mỗi sáng, hàng nghìn phương tiện của công nhân đổ về công trường dự án hạ tầng AI quy mô siêu lớn của OpenAI, Stargate. Lốp xe cuồn cuộn bụi mịn. Số người làm việc ở đây còn đông hơn toàn bộ nhân sự OpenAI trên toàn cầu.
Mưa đến rất nhanh. Vừa phút trước, mặt đường còn khô như bột, chớp mắt đã hóa thành bùn đỏ đặc quánh, bám chặt vào đế giày, quấn lấy bánh xe và dính chắc vào máy móc. Các công trình đang được hoàn thành với tiến độ khẩn trương.
Mỗi khu Stargate có thể tiêu tốn khoảng 50 tỷ USD, đẩy tổng vốn đầu tư cho cả dự án này của OpenAI lên xấp xỉ 850 tỷ USD, nghĩa là chiếm tới gần một nửa dự báo 2.000 tỷ USD của HSBC về đầu tư hạ tầng AI toàn cầu.
CÁC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ ĐẦU TƯ TẤT TAY CHO HẠ TẦNG AI
Tại Abilene (bang Texas), một trung tâm dữ liệu của OpenAI đã đi vào hoạt động, trung tâm thứ hai gần hoàn thiện. Giám đốc tài chính OpenAI, bà Sarah Friar, cho biết khu này có thể mở rộng công suất vượt 1 GW, lượng điện sử dụng đủ cung cấp điện cho khoảng 750.000 hộ gia đình, tương đương quy mô năng lượng của Seattle và San Francisco cộng lại.
Hạ tầng này sẽ để phục vụ năng lực tính toán của OpenAI từ năm 2026. “Chúng ta đang đối mặt với một cơn khát tính toán chưa từng có”, bà Sarah Friar nói.
Trong khi đó, Sam Altman cho biết: “Chúng tôi đang tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ doanh nghiệp nào tôi từng biết và nếu có thêm công suất, quy mô của OpenAI còn có thể lớn hơn rất nhiều”.
Trên vùng đồng bằng phẳng lặng ở đông bắc bang Louisiana, Meta cũng đang xây dựng một trung tâm dữ liệu phục vụ cho AI, tên là Hyperion, được đặt tên theo một trong 12 vị thần Titan của thần thoại Hy Lạp.
Trung tâm này có diện tích lên tới 37 hecta, khi hoàn tất, sẽ ngốn nhiều điện hơn cả thành phố New Orleans.
Bên kia sông Mississippi, tại West Memphis (Arkansas), Google đã khởi công dự án mà giới chức địa phương gọi là khoản đầu tư tư nhân lớn nhất lịch sử bang. Từ 1.100 mẫu đất rậm rạp, một khuôn viên trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ USD đang dần hình thành.
Chỉ nửa giờ lái xe về phía nam, tại bang Tennessee, Elon Musk cũng đang tái định hình những khu công nghiệp bỏ hoang. Hệ thống siêu máy tính AI quy mô cực lớn Colossus, do xAI phát triển, được lắp ráp thần tốc trong vòng 122 ngày. Nhưng đó mới chỉ là một phần kế hoạch. Elon Musk đang xây dựng Colossus 2, đặt mục tiêu tập hợp một triệu GPU. Để nuôi cỗ máy này, ông thậm chí mua lại một nhà máy điện Duke Energy.
Ở đông nam bang Wisconsin, Microsoft đang chi hơn 7 tỷ USD cho dự án mà CEO Satya Nadella gọi là trung tâm dữ liệu AI “mạnh nhất thế giới” – một cơ sở sẽ chứa hàng trăm nghìn chip Nvidia khi đi vào vận hành đầu năm 2026.
Còn tại vùng nông thôn Indiana, Amazon đã biến 1.200 mẫu đất nông nghiệp thành Dự án Rainier: tổ hợp trị giá 11 tỷ USD, vận hành hoàn toàn bằng silicon tùy chỉnh, được thiết kế riêng để huấn luyện các mô hình AI cho startup Anthropic.
Thép, bê tông và sỏi đá đang tái cấu trúc nhiều khu vực của Mỹ thành những vùng tính toán. Đây không còn là hạ tầng theo nghĩa thông thường mà là niềm tin về trí thông minh có thể được sản xuất ở quy mô công nghiệp. Kẻ sở hữu hạ tầng lớn nhất sẽ nắm phần thắng.
Các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới, bao gồm Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta, được dự báo sẽ chi khoảng 443 tỷ USD cho đầu tư vốn chỉ riêng trong năm nay. Theo CreditSights, con số này có thể vọt lên 602 tỷ USD vào năm 2026, tăng 36% so với cùng kỳ. Khoảng ba phần tư trong số đó sẽ chảy thẳng vào hạ tầng AI.
NỢ TĂNG CAO VÀ RỦI RO MẠNG LƯỚI CHẰNG CHỊT CỦA OPENAI
Ngành công nghệ hiện là một trong những lĩnh vực có lợi nhuận cao nhất, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp trong ngành dư dả tiền mặt.
Vì thế, nợ đang tăng rất nhanh. Theo Bank of America, các “hyperscaler” đã vay thêm 121 tỷ USD chỉ trong năm nay, cao gấp hơn 4 lần mức vay trung bình mỗi năm của giai đoạn năm năm trước. Giới phân tích dự báo tốc độ vay mượn còn tăng mạnh.
Morgan Stanley và JPMorgan ước tính cuộc đua xây dựng hạ tầng AI có thể khiến các tập đoàn công nghệ vay thêm tới 1.500 tỷ USD trong vài năm tới. Trong khi đó, UBS dự báo riêng năm 2026, số nợ mới có thể lên tới 900 tỷ USD.
Tâm điểm của cuộc chạy đua hạ tầng AI hiện nay là OpenAI. Xung quanh công ty này, một mạng lưới thỏa thuận chằng chịt đang hình thành, nhanh chóng làm thay đổi trật tự cạnh tranh trong ngành trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Chỉ trong chưa đầy hai tháng của mùa thu, OpenAI liên tiếp công bố các quan hệ đối tác với tổng giá trị cam kết lên tới khoảng 1.400 tỷ USD. Quy mô khổng lồ này đã thổi bùng kỳ vọng về một kỷ nguyên AI mới.
Tháng 9, OpenAI công bố thỏa thuận 100 tỷ USD với Nvidia. Theo đó, nhà sản xuất chip Nvidia nắm giữ cổ phần tại OpenAI, đổi lại là cam kết cung cấp 10 GW năng lực tính toán.
Sang tháng 10, OpenAI tiếp tục bắt tay với AMD, triển khai dòng GPU Instinct. Thỏa thuận cho phép OpenAI có thể sở hữu tới 10% cổ phần của hãng chip này. Chỉ ít ngày sau, Broadcom cũng tham gia cuộc chơi, cam kết cung cấp 10 GW chip tùy chỉnh, được đồng thiết kế riêng cho OpenAI. Đến tháng 11, OpenAI ký hợp đồng điện toán đám mây đầu tiên với Amazon Web Services, qua đó dần phá vỡ thế độc quyền mà Microsoft từng nắm giữ.
Thế nhưng, các nhà quan sát cũng cảnh báo mô hình này chỉ vận hành trơn tru khi ngành AI duy trì tăng trưởng. Nếu nhu cầu chững lại hoặc dòng vốn bị siết, các rủi ro có thể nhanh chóng lan rộng trong một hệ thống vốn đã đan cài chặt chẽ.
Các trung tâm dữ liệu đang được dựng lên sát các nhà máy điện, ở những nơi đất còn rẻ, chính quyền sẵn sàng hỗ trợ và lưới điện ít nhất là vào lúc này vẫn còn có thể đáp ứng “tham vọng” AI, khiến hàng loạt trung tâm dữ liệu đua nhau mọc lên.
Đây có thể là điểm khởi đầu của một cuộc cách mạng mang tầm vóc như điện khí hóa hay internet, hoặc cũng có thể trở thành thảm hoạ bong bóng tồi tệ trong lịch sử.
Sam Altman không phủ nhận những hoài nghi ấy, nhưng ông bác bỏ quan điểm cho rằng ngành công nghiệp này đang đi quá xa.
“Người ta có thể trả giá vì đầu tư quá nhiều. Nhưng người ta cũng có thể trả giá vì đầu tư quá ít và không đủ năng lực”, ông nói với CNBC.
“Sẽ có người mất rất nhiều tiền, cũng sẽ có người kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng tôi tin rằng về dài hạn, giá trị mà công nghệ này mang lại cho xã hội là không thể phủ nhận”, Sam Altman nói thêm.
Còn lúc này, công cuộc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI vẫn tiếp diễn. Xe tải phủ đầy bụi đỏ. Máy móc kêu rền suốt ngày đêm. Tại trung tâm của nước Mỹ, những nhà máy của "một thời đại mới" đang dần thành hình.
-Bạch Dương
