Hàng loạt doanh nghiệp đang đâm đơn kiện để thách thức các mức thuế nhập khẩu của chính quyền ông Donald Trump, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bắt đầu đặt ra những câu hỏi pháp lý then chốt liên quan đến chính sách này...
Trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ chuẩn bị sớm đưa ra phán quyết về số phận của phần lớn các mức thuế do Tổng thống Donald Trump ban hành, hàng trăm doanh nghiệp đã xếp hàng chờ đợi, với kỳ vọng thu hồi lại một phần trong số hàng tỷ USD tiền thuế đã nộp cho đến nay.
Sau nhiều tháng đứng ngoài cuộc, làn sóng doanh nghiệp từ khắp các lĩnh vực của nền kinh tế toàn cầu đã đồng loạt khởi kiện trong những tuần gần đây, kể từ khi các thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ bày tỏ sự hoài nghi đối với chính sách thương mại mang dấu ấn cá nhân của ông Trump tại phiên điều trần ngày 5/11.
Theo hồ sơ tòa án, hiện đã có hơn 1.000 pháp nhân doanh nghiệp tham gia vào cuộc chiến pháp lý này, mở ra một cuộc đối đầu chưa từng có tiền lệ về những hệ quả tiếp theo nếu chính quyền Mỹ thất bại.
Nếu tòa án ra phán quyết bác bỏ, một vòng tranh cãi mới sẽ lập tức nổ ra xoay quanh câu hỏi ai đủ điều kiện được hoàn thuế và quy trình hoàn trả sẽ được thực hiện như thế nào.
SỐ TIỀN HOÀN THUẾ KHỔNG LỒ
Chính quyền Tổng thống Trump đối mặt nguy cơ hoàn trả hơn 133,5 tỷ USD thuế cho các hãng nhập khẩu, nếu Tòa án Tối cao phán quyết ông không được viện dẫn Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA) để áp thuế lên các đối tác.
Số liệu này được Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ cập nhật đến ngày 14/12, Reuters cho biết. Trong một bài đăng trên mạng xã hội hồi tháng 11, ông Donald Trump cảnh báo rằng việc buộc phải hoàn thuế “sẽ là một thảm họa đối với an ninh quốc gia”.
Tháng 4/2025, chỉ một số ít doanh nghiệp nhỏ cùng liên minh các bang là những bên đầu tiên nộp đơn thách thức các mức thuế quan, nay đã được đưa lên Tòa án Tối cao Mỹ. Các đơn kiện này phản đối thuế “Ngày Giải phóng” (Liberation Day) của ông Trump - được ban hành nhằm xử lý thâm hụt thương mại - cũng như những sắc thuế riêng biệt được áp dụng với mục tiêu ngăn chặn nạn buôn lậu fentanyl. Làn sóng hồ sơ pháp lý gần đây chủ yếu dựa trên và mở rộng từ các vụ kiện ban đầu này.
Tính đến ngày 6/1/2026, đã có ít nhất 914 đơn kiện được nộp, gần như tất cả đều diễn ra sau tháng 11, Bloomberg thông tin. Tổng số doanh nghiệp liên quan còn lớn hơn, bởi trong nhiều đơn kiện có nhiều pháp nhân cùng đứng tên, mỗi đơn vị đều đã trực tiếp nộp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.
CÁC VỤ KIỆN LIÊN QUAN ĐẾN THUẾ QUAN TĂNG VỌT
Hàng loạt doanh nghiệp niêm yết - trong đó có Costco Wholesale Corp., EssilorLuxottica SA và Goodyear Tire Rubber Co. - đang nằm trong làn sóng công ty khởi kiện đòi hoàn thuế. Chỉ trong những ngày đầu năm 2026, đã có hàng chục doanh nghiệp nộp đơn kiện, đa dạng ngành hàng từ công nghệ nặng cho đến mỹ phẩm, làm đẹp.
Nhiều thương hiệu quen thuộc với người tiêu dùng cũng đang xếp hàng tham gia: từ các hãng giày thể thao Reebok, Puma, thương hiệu thời trang Tommy John, nhà sản xuất máy ảnh GoPro... Từ các doanh nghiệp chăm sóc cá nhân Schick, Playtex, đến những tên tuổi trong ngành làm đẹp như Revlon, Conair... Hay thậm chí là các thương hiệu thực phẩm thiết yếu như Bumble Bee và Del Monte Fresh Produce.
Tại phiên điều trần hồi tháng 11, nhiều thẩm phán chủ chốt của Tòa án Tối cao Mỹ đã bày tỏ sự hoài nghi về việc ông Donald Trump có đủ thẩm quyền để viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) nhằm áp đặt các mức thuế quan toàn cầu hay không.
Tuy vậy, vẫn không loại trừ khả năng đa số thẩm phán bảo thủ — những người từng nhiều lần ủng hộ chính quyền — có thể giữ nguyên các chính sách thuế quan của ông Trump.
Tháng trước, tòa án thương mại đã bác yêu cầu của hàng chục doanh nghiệp đề nghị đình chỉ quy trình liên tục của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) trong việc chốt mức thuế cuối cùng đối với hàng nhập khẩu.
Tòa án cho rằng những cam kết từ phía chính phủ là đủ cơ sở để tin rằng chính quyền sẽ không sử dụng quy trình này làm lý do phản đối về sau, trong trường hợp tòa án ra lệnh tính toán lại mức thuế và hoàn trả tiền thuế đã thu, nếu các chính sách của ông Trump bị tuyên vô hiệu.
Hiện tại, người phát ngôn của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục thực thi các mức thuế quan theo luật pháp, quy định hiện hành của Mỹ và các sắc lệnh hành pháp, bao gồm cả việc hoàn tất xác định mức thuế phải nộp.
-An Minh
