Tại một siêu thị ở TP.Hồ Chí Minh, một người tiêu dùng cầm lên hộp hạt điều vỏ lụa từ kệ giới thiệu sản phẩm Việt và quét mã QR. Trên màn hình điện thoại hiện ra chi tiết “tiểu sử” sản phẩm: từ trang trại, ngày sản xuất, quy trình đóng gói cho đến ngày lên kệ…
Từ ứng dụng MOZA của Tinh Vân Telecom, rồi đến công ty chuyên về cổng game và dịch vụ truyền hình, điều gì khiến ông quyết định khởi nghiệp lần hai trong lĩnh vực truy xuất nguồn gốc?
Vào cuối năm 2015, tôi có dịp đến Nhật Bản trong một chương trình đào tạo ngắn hạn. Trong thời gian đó, điều khiến tôi thực sự ấn tượng chính là hệ thống quản lý nguồn gốc thực phẩm vô cùng nghiêm ngặt. Từ siêu thị đến những cửa hàng tiện lợi nhỏ nhất, mỗi sản phẩm đều có một “lý lịch” rõ ràng, từ nơi sản xuất, quy trình nuôi trồng, đến cả thông tin về người nông dân. Sự minh bạch này không chỉ tạo nên niềm tin cho người tiêu dùng mà còn là một minh chứng cho văn hóa chịu trách nhiệm của người Nhật.
Trở về Việt Nam, tôi trăn trở hơn về vấn nạn hàng nhái, hàng giả và đặc biệt là vấn đề an toàn thực phẩm đang nhức nhối. Tôi dành thời gian tìm hiểu sâu về thực trạng và bắt đầu tin rằng truy xuất nguồn gốc chính là chìa khóa để xây dựng lại niềm tin cho người tiêu dùng và nâng cao chất lượng sản phẩm Việt.
Một trong những khách hàng đầu tiên của Checkee là Sopet Gas One - công ty gas Nhật Bản tại Việt Nam, sau đó là đến một doanh nghiệp phân bón 20 năm tuổi... Có vẻ như “chiến thuật” của ông là không bắt đầu bằng các doanh nghiệp nhỏ?
Đúng là như vậy. Với kinh nghiệm triển khai các giải pháp công nghệ trước đây và thực tế nhu cầu của thị trường lúc đó mà chưa có doanh nghiệp nào giải quyết được, tôi đã chọn con đường khó để phát triển công ty. Tức là chiến thuật tập trung thuyết phục doanh nghiệp lớn để tạo uy tín, bởi doanh nghiệp sử dụng giải pháp và đơn vị cung cấp giải pháp là cộng sinh.
Với quan điểm đó, đến nay đã có hơn 10 ngàn doanh nghiệp từ lớn tới siêu nhỏ, sử dụng giải pháp của Checkee. Khoảng 30 triệu lượt truy xuất nguồn gốc mỗi tháng thông qua các giải pháp mà Checkee cung cấp. Điều đáng tự hào nhất của chúng tôi là vừa qua, Checkee đã trở thành doanh nghiệp cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc sản phẩm đầu tiên tại Việt Nam được Trung tâm Mã số mã vạch quốc gia đánh giá và cấp giấy xác nhận kết nối Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia thành công.
Bên cạnh ngăn chặn hàng giả hay gia tăng doanh số, theo ông, việc một doanh nghiệp “dám” bỏ tiền đầu tư công nghệ truy xuất hàng hóa đem lại cho họ lợi ích thiết thực gì?
Điểm lợi lớn nhất của truy xuất nguồn gốc là thay đổi tư duy quản lý, đầu tư, chuyển đổi dần cả hệ thống sản xuất trong doanh nghiệp. Các công nghệ truy xuất hiện đại có thể giúp doanh nghiệp khẳng định sự minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp. Thông qua đó, doanh nghiệp có thể tăng giá trị sản phẩm, tạo lợi thế cạnh trạnh, tăng trải nghiệm tiêu dùng mới đối với khách hàng.
Một ví dụ cụ thể là Công ty TNHH MTV Cà phê 15. Xuất phát từ vùng nguyên liệu Tây Nguyên, có lợi thế về chất lượng, nhưng vài năm trước họ đối mặt với nhiều thách thức. Thị trường cà phê bị “nhiễu” bởi hàng pha trộn; người tiêu dùng khó phân biệt sạch – không sạch; doanh nghiệp làm thật nhưng khó chứng minh…
Trong bối cảnh đó, Cà phê 15 quyết định đầu tư giải pháp truy xuất nguồn gốc, quản lý nhật ký trang trại từng vùng trồng, phân loại từng vùng nguyên liệu, định danh và truy xuất thông tin từng sản phẩm. Đây là cách doanh nghiệp này dám công khai quy trình để bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ thương hiệu. Đến nay, nhiều sản phẩm của Cà phê 15 đã xuất khẩu sang thị trường Mỹ và có mặt trên hệ thống siêu thị toàn quốc.
Còn với doanh nghiệp cung cấp giải pháp, điểm khác biệt mà ông muốn giới thiệu là gì?
Checkee xây nền tảng hệ sinh thái dữ liệu đa tầng, kết nối thông tin từ doanh nghiệp - sản phẩm - quy trình - kiểm chứng độc lập - người tiêu dùng. Điều này giúp thông tin không còn một chiều, mà được đối chiếu và minh bạch theo từng tầng dữ liệu, tăng độ tin cậy thực chất.
Thông qua đó, doanh nghiệp sẽ minh bạch sản phẩm theo từng lớp dữ liệu, xác thực chống giả nhiều lớp, lưu giữ nhật ký kiểm chứng bằng giải pháp chống giả thông minh Checkee State Lock… Chúng tôi cũng tư vấn cho doanh nghiệp các phương thức dùng vật mang dữ liệu phù hợp với sản phẩm và mô hình doanh nghiệp, hay công cụ marketing thông qua mã truy xuất. Từ đó, doanh nghiệp sẽ chứng minh được chất lượng sản phẩm, gia tăng uy tín thương hiệu.
Với tư cách là doanh nghiệp cung cấp giải pháp, ông đánh giá ra sao về thực trạng truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam hiện nay?
Ở Việt Nam, truy xuất nguồn gốc đang chuyển từ tự phát sang chuẩn hóa và thực hiện bắt buộc theo quy định, đặc biệt trong nông sản, thực phẩm, dược phẩm và hàng xuất khẩu. Nhà nước đã ban hành hành lang pháp lý, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia và hướng dẫn kỹ thuật. Mới đây nhất Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa quy định từ ngày 1/1/2026 sẽ bắt buộc truy xuất nguồn gốc với sản phẩm hàng hóa nhóm 3 – nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao.
Để truy xuất đúng nghĩa, không chỉ là “dán mã QR” hay “gắn chip”, mà chúng ta phải đảm bảo các tiêu chuẩn bắt buộc như: chuẩn hóa thông tin và quy trình sản xuất; chuẩn hóa Mã định danh sản phẩm, hàng hóa và vật mang dữ liệu; chuẩn hóa hệ thống số hóa dữ liệu (lưu trữ và minh bạch dữ liệu theo chuỗi, kết hợp các thiết bị IoT phù hợp); có cơ chế kiểm soát – xác thực; tuân thủ pháp lý và tiêu chuẩn; cơ quan quản lý cũng như người tiêu dùng phải truy cập và kiểm tra được thông tin sản phẩm, hàng hóa…
Như vậy: Truy xuất nguồn gốc = Dữ liệu + Quy trình + Xác thực + Hệ thống + Chuẩn pháp lý, chứ không đơn giản là tem chống giả, hay QR code, chip RFID.
Trên thị trường, địa phương và doanh nghiệp đã triển khai đa dạng các loại hình phục vụ truy xuất và chống giả mạo nguồn gốc. Ông đánh giá xu hướng tương lai sẽ thuộc về công nghệ truy xuất nào?
Thực tế, tùy theo tiêu chuẩn cho từng loại sản phẩm mà doanh nghiệp có thể lựa chọn giải pháp ứng dụng phù hợp. Trên thị trường hiện có các tem chống giả vật lý: hologram, tem vỡ, tem nhiệt; mã QR code và mã số mã vạch, hay tem điện tử đi kèm SMS xác thực; hệ thống truy xuất riêng của địa phương, doanh nghiệp,… nhưng phần lớn còn nhiều bất cập do thiếu đồng bộ hệ thống, thiếu chuẩn nhất quán mã định danh cũng như xác thực dữ liệu.
Trong tương lai, công nghệ truy xuất nguồn gốc hiệu quả sẽ phải là hợp nhất nhiều yếu tố, nhiều lớp như: Tem vật lý + Mã định danh có bảo mật (QR,RFID, NFC…) + Hệ thống lưu trữ xác thực chuẩn (GS1 /cổng TXNG sản phẩm, hàng hóa quốc gia) ứng dụng nền tảng công nghệ Blockchain và kết hợp các thiết bị IoT phù hợp với từng loại sản phẩm hàng hóa, từng quy mô của doanh nghiệp ứng dụng cho phù hợp.
Đến nay, Việt Nam đã công bố 35 tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Ông dự đoán ra sao về tương lai của Checkee cũng như thị trường công nghệ truy xuất hàng hóa tại Việt Nam nói chung?
Tháng 7/2025, Checkee gọi vốn với mục tiêu doanh thu 150 tỷ đồng trong ba năm. Trong tương lai gần, chúng tôi tập trung vào ba trụ cột: chuẩn hóa và số hóa chuỗi cung ứng cho các đối tác và phù hợp với chuẩn Việt Nam, tiếp tục xây dựng hệ sinh thái dữ liệu minh bạch và ứng dụng công nghệ Blockchain, AI và dữ liệu lớn để chống giả chủ động. Từ đó góp phần vào hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc của quốc gia trong tất cả các lĩnh vực.
Với thị trường truy xuất hàng hóa tại Việt Nam, tương lai có thể sẽ có ba xu hướng nổi bật. Đầu tiên, truy xuất sẽ là bắt buộc và phải theo tiêu chuẩn. Tiếp theo, công nghệ truy xuất sẽ chuyển từ chống giả vật lý sang chống giả số + dữ liệu thông minh. Cuối cùng, dữ liệu truy xuất nguồn gốc sẽ trở thành tài sản kinh doanh của doanh nghiệp.
Việt Nam sẽ đi rất nhanh trong lĩnh vực truy xuất nguồn gốc, giống như hành trình chuyển đổi số trong hệ thống thuế, hóa đơn điện tử, hay như mã QR trong thanh toán. Doanh nghiệp nào minh bạch hơn, tin cậy hơn, dữ liệu tốt hơn và triển khai đúng tiêu chuẩn hơn, sẽ là doanh nghiệp chiến thắng và phát triển bền vững.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46-2025 phát hành ngày 17/11/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-46-2025.htm
-
