Sang năm 2026, dự báo lãi suất nhiều khả năng đi ngang hoặc duy trì ở mức cao, thay vì quay lại mặt bằng thấp như giai đoạn trước.
Tại Hội thảo "Vững bước vượt sóng - nâng tầm vị thế 2026" diễn ra mới đây, ông Nguyễn Xuân Bình - Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho biết, chỉ số P/E của thị trường vào cuối năm 2025 đang dao động quanh 16,5 -17 lần.
Nếu tính đầy đủ toàn bộ cấu phần của VN-Index, đây là mức P/E cao nhất trong gần một thập kỷ trở lại đây. So với chính lịch sử định giá của thị trường chứng khoán Việt Nam, mức P/E này không còn thực sự hấp dẫn và phản ánh phần nào kỳ vọng đã được đẩy lên khá cao.
Tuy nhiên, chỉ số VN-Index trong năm vừa qua không tăng đều nhờ toàn thị trường, mà chịu tác động rất lớn từ nhóm cổ phiếu họ Vin, gồm Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM) và Vincom Retail (VRE). Khi loại bỏ diễn biến giá của ba cổ phiếu này khỏi VN-Index để đánh giá lại mặt bằng giá chung, chuyên gia từ KBSV cho biết kết quả cho thấy sự khác biệt rất rõ rệt.
Nếu VN-Index tính đầy đủ đạt khoảng 1.750 điểm vào cuối năm trước và thậm chí có thời điểm vượt 1.900 điểm trong năm nay, thì VN-Index điều chỉnh, sau khi loại nhóm 3 cổ phiếu "họ" Vin, chỉ tương đương khoảng 1.400 điểm. Riêng ba cổ phiếu "họ Vin" đã đóng góp xấp xỉ 350 điểm vào mức tăng của chỉ số trong năm vừa qua.
"Điều này tạo ra một biên an toàn nhất định cho các nhà đầu tư trung và dài hạn, đặc biệt với những doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận ổn định, dòng tiền rõ ràng", ông Bình nhấn mạnh.
Cũng theo ông Bình, năm 2025 chứng kiến một nghịch lý quen thuộc của chu kỳ tiền tệ: lãi suất duy trì ở vùng thấp trong ba quý đầu năm, song lại tăng nhanh và mạnh vào cuối năm. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc tăng trưởng tín dụng đạt xấp xỉ 19–20%, vượt xa tốc độ tăng trưởng huy động vốn chỉ quanh 14%. Chênh lệch này đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhiều ngân hàng lên vùng rủi ro, buộc hệ thống phải tăng lãi suất để xử lý áp lực thanh khoản.
Bước sang năm 2026, mặt bằng lãi suất được dự báo khó quay lại vùng thấp như giai đoạn 2023–2024. Cạnh tranh huy động tiền gửi dân cư nhiều khả năng gia tăng, thiết lập một mặt bằng lãi suất mới trong khoảng 6-7,5%/năm. Dù lãi suất liên ngân hàng được kỳ vọng hạ nhiệt và ổn định hơn so với cuối năm 2025, các nhịp tăng cục bộ vẫn có thể xuất hiện nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng giám đốc AFA Capital cho rằng, lãi suất sẽ không còn rẻ nữa trong năm 2026.
Những tháng cuối năm 2025 đã chứng kiến sự tăng nhanh của lãi suất. Lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vọt lên 6-8%, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm duy trì trên 4%. Tín dụng đã tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Sang năm 2026, dự báo lãi suất nhiều khả năng đi ngang hoặc duy trì ở mức cao, thay vì quay lại mặt bằng thấp như giai đoạn trước.
Ở góc độ dòng vốn, ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường Chứng khoán KB Việt Nam, cho rằng trạng thái bán ròng lớn của khối ngoại trong năm 2025 và sự thận trọng kéo dài sang đầu năm 2026 không phản ánh đánh giá tiêu cực về nội tại thị trường Việt Nam.
Theo ông Đức Anh, quyết định của nhà đầu tư nước ngoài chịu tác động lớn từ bối cảnh tái phân bổ vốn toàn cầu, áp lực tỷ giá và môi trường lãi suất quốc tế, hơn là các yếu tố riêng của thị trường trong nước. Trong bối cảnh đó, dòng tiền ngoại có xu hướng quan sát và lựa chọn cơ hội một cách chọn lọc, thay vì quay lại mua ròng trên diện rộng.
Cột mốc tháng 9 vừa rồi gây thất vọng hơn cho nhà đầu tư. Câu chuyện nâng hạng gây thất vọng nhiều hơn nhưng không có nghĩa là bỏ qua trong năm 2026.
Tháng 3 bài "test" nhỏ, tháng 9 chính thức nâng hạng. Khi đó ETF bắt buộc phải giải ngân vào và kỳ vọng quỹ chủ động cũng giải ngân, khối ngoại mua ròng trở lại trong năm 2026. Mặt bằng P/E cận biên thấp hơn mới nổi. P/E Việt Nam là 17,3x thấp hơn 18,2x so với cả thị trường mới nổi hạng 2. Tuy nhiên, khi nâng hạng thì nhà đầu tư sẽ chấp nhận mức giá cao hơn. Nhóm hưởng lợi gồm chứng khoán và các cổ phiếu như VIC, VHM, VCB, HPG, VNM, MSN, SAB...
Trong khi đó, theo ông Bình, có hai mốc thời gian then chốt mà nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý. Thứ nhất là thời điểm thị trường được thông báo đủ điều kiện để xem xét nâng hạng. Như trường hợp của Việt Nam là vào tháng 10 năm ngoái (T0). Mốc thứ hai là thời điểm chính thức được nâng hạng, dự kiến rơi vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 năm nay, trong kịch bản kỳ đánh giá tháng 3 không phát sinh trở ngại lớn. Đây chính là mốc T+1 năm, tức một năm sau khi thị trường được công bố đủ điều kiện nâng hạng.
Từ kinh nghiệm quan sát các thị trường đã từng nâng hạng, ông Bình cho rằng, thị trường chứng khoán thường phản ứng sớm hơn các mốc thông tin chính thức. Các thông tin về nâng hạng sẽ tạo kỳ vọng trước, khiến dòng tiền vào thị trường từ sớm, kéo giá cổ phiếu tăng trước khi quyết định chính thức có hiệu lực. Một số thị trường phản ứng sớm hơn sẽ bước vào giai đoạn điều chỉnh sớm hơn. Trường hợp của Qatar là một ví dụ, khi thị trường này tạo đáy và tăng sớm hơn khoảng vài tháng so với thời điểm được công bố nâng hạng, đồng thời cũng điều chỉnh sớm hơn so với các thị trường khác.
Theo ông Bình, quý 3/2026 sẽ là điểm rơi phản ứng tích cực của câu chuyện nâng hạng. Đây là giai đoạn dòng tiền kỳ vọng thường vào thị trường sớm, trước khi quyết định chính thức có hiệu lực.
-Tuệ Lâm
