Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (EXIM), cơ quan tín dụng xuất khẩu chính thức của Chính phủ Mỹ, dự kiến giải ngân 100 tỷ USD để thực hiện kế hoạch của Tổng thống Donald Trump nhằm củng cố vị thế thống trị về năng lượng trên toàn cầu của Mỹ...
Theo kế hoạch này, EXIM sẽ triển khai một loạt thỏa thuận cấp vốn dành riêng cho các dự án năng lượng tại Ai Cập, Pakistan và châu Âu.
Tân chủ tịch của EXIM, ông John Jovanovic, cho biết cơ quan này sẽ cấp vốn để củng cố chuỗi cung ứng của Mỹ và các đồng minh trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, năng lượng hạt nhân và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), từ đó giảm sự phụ thuộc của phương Tây vào Trung Quốc và Nga.
“EXIM đã trở lại với một kế hoạch lớn và sẵn sàng giải ngân”, ông Jovanovic nhấn mạnh trong cuộc trả lời phỏng vấn đầu tiên với tờ Financial Times kể từ khi được bổ nhiệm làm người đứng đầu cơ quan này hồi tháng 9.
Ông Jovanovic cho biết trọng tâm của EXIM là đưa “sản phẩm năng lượng Mỹ đến mọi ngóc ngách trên thế giới” và chấm dứt tình trạng phương Tây phụ thuộc quá mức vào các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng vốn “không còn công bằng nữa”.
“Chúng ta không thể theo đuổi bất kỳ mục tiêu nào khác nếu không thể bảo đảm, duy trì ổn định và vận hành thông suốt các chuỗi cung ứng nguyên liệu thô chiến lược này”, ông Jovanovic phát biểu.
EXIM là một trong các cơ quan Chính phủ Mỹ được Nhà Trắng giao nhiệm vụ hỗ trợ triển khai các dự án năng lượng và khoáng sản trong nỗ lực thúc đẩy hồi sinh các ngành công nghiệp trong nước và củng cố chuỗi cung ứng cho Mỹ cũng như các đồng minh phương Tây.
Năm nay, những điểm dễ tổn thương trong dòng chảy hàng hóa toàn cầu càng bộc lộ rõ khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu khoáng sản quan trọng và nam châm đất hiếm.
Theo ông Jovanovic, trong khuôn khổ kế hoạch này, EXIM sẽ triển khai các thỏa thuận đầu tiên, gồm gói bảo lãnh bảo hiểm tín dụng cho hợp đồng xuất khẩu LNG trị giá 4 tỷ USD của tập đoàn Hartree Partners với Ai Cập và khoản cho vay 1,25 tỷ USD cho dự án mỏ đồng - vàng khổng lồ Reko Diq do công ty khai khoáng Barrick Mining thực hiện tại Pakistan.
Theo EXIM, trong 12 tháng tính đến hết tháng 9/2025, cơ quan này đã phê duyệt các giao dịch mới với tổng trị giá 8,7 tỷ USD, chưa bao gồm khoản vay 4,7 tỷ USD được tái phê duyệt hồi tháng 3 để hỗ trợ một dự án LNG tại Mozambique do tập đoàn năng lượng TotalEnergies của Pháp làm chủ đầu tư.
Ông Jovanovic cho biết EXIM hiện còn khoảng 100 tỷ USD trong tổng hạn mức 135 tỷ USD do Quốc hội Mỹ phê duyệt để tiếp tục giải ngân.
“Chúng tôi đang nhận được rất nhiều đề nghị cấp vốn cho các dự án LNG của Mỹ tại châu Âu, châu Phi và châu Á. Dự kiến một loạt thương vụ liên quan các dự án LNG trị giá hàng tỷ USD sẽ được công bố trong vài ngày tới”, ông nói.
Trong khi một số ngân hàng phát triển tại Mỹ do bị ràng buộc bởi các mục tiêu về biến đổi khí hậu nên không được tài trợ cho các dự án nhiên liệu hóa thạch, EXIM không thuộc loại này.
Ông Jovanovic cho rằng LNG Mỹ sẽ là “nhân tố giúp ổn định và bảo đảm an ninh năng lượng cho những khu vực đang cần năng lượng nhất trên thế giới”.
Việc EXIM chuyển trọng tâm sang hỗ trợ xuất khẩu LNG và an ninh năng lượng đánh dấu sự dịch chuyển về ưu tiên chiến lược của cơ quan này. Dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden, EXIM đẩy mạnh hỗ trợ các dự án năng lượng tái tạo, trong đó riêng năm ngoái rót 1,6 tỷ USD vào các dự án năng lượng xanh, tăng 74% so với năm 2023.
Năng lượng hạt nhân cũng được xác định là một trọng tâm của EXIM dưới sự điều hành của ban lãnh đạo mới. Ông Jovanovic cho biết cơ quan này đang “tích cực thảo luận” về một số dự án điện hạt nhân tại Đông Nam châu Âu, nơi các doanh nghiệp Mỹ như Westinghouse tìm kiếm cơ hội đầu tư, đồng thời xem xét hỗ trợ các dự án khai thác uranium - nguyên liệu đầu vào cho nhiên liệu hạt nhân - trong bối cảnh dòng chảy mặt hàng này ngày càng nghiêng về phía Trung Quốc và Nga.
Thời gian qua, đặc biệt sau khi Tổng thống Trump trở lại với nhiệm kỳ thứ hai, Nhà Trắng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các kim loại như đồng và đất hiếm.
“Hầu hết các dự án chúng tôi dự kiến được cấp vốn với quy mô lớn gấp nhiều lần khoản vay 1,25 tỷ USD dành cho mỏ đồng - vàng Reko Diq”, ông Jovanovic nói.
Ông cũng khẳng định EXIM sẵn sàng tham gia triển khai thỏa thuận về nguồn cung khoáng sản Nhà Trắng đã ký với Australia hồi tháng 10 cũng như các thỏa thuận tương tự mà Washington đang xúc tiến với nhiều quốc gia khác.
-Hoài Thu
