Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu đã bày tỏ mong muốn giành quyền kiểm soát Greenland, hòn đảo Bắc Cực rộng lớn với nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào thuộc Đan Mạch...
Trong bối cảnh giới chức Mỹ những ngày gần đây tiếp tục đưa ra những tuyên bố thể hiện ý định này và vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia, một báo cáo đã nêu rõ những thách thức lớn mà nền kinh tế Greenland đang phải đối mặt.
Trong một cuộc trao đổi email với hãng tin CNBC ngày 6/1, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền ông đang cân nhắc “nhiều lựa chọn” để có được quyền kiểm soát Greenland, bao gồm cả phương án “sử dụng quân đội Mỹ”. Trước đó, vào hôm Chủ nhật, ông Trump nói Mỹ cần Greenland cho mục đích an ninh quốc gia.
Greenland là một lãnh thổ của Đan Mạch, quốc gia đồng minh với Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ngày 6/1, lãnh đạo Đan Mạch và các nước châu Âu khác trong NATO đã đưa ra một tuyên bố chung phản đối ý định giành quyền kiểm soát Greenland của Mỹ.
“Greenland thuộc về nhân dân Greenland. Chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định những vấn đề liên quan tới Đan Mạch và Greenland”, tuyên bố có đoạn viết.
Tuyên bố của bà Leavitt về Greenland được đưa ra sau tuyên bố chung này. “Tổng thống Trump đã nói rõ rằng việc có được Greenland là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ, và giữ vai trò quan trọng trong việc ứng phó với các đối thủ của Mỹ ở vùng Bắc Cực. Tổng thống và đội ngũ của ông đang thảo luận nhiều lựa chọn khác nhau để theo đuổi mục tiêu chính sách đối ngoại quan trọng này, và dĩ nhiên, sử dụng quân đội Mỹ luôn là một phương án”, bà Leavitt viết trong email.
Tuy nhiên, tờ Wall Street cùng ngày đưa tin rằng trong một cuộc họp kín với các nghị sỹ Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio nói mục tiêu của chính quyền là mua lại Greenland từ Đan Mạch.
Trong nhiệm kỳ thứ hai này, ông Trump đã thường xuyên nói về sáp nhập Greenland và Canada vào Mỹ, cũng như giành quyền kiểm soát kênh đào Panama. Việc ông Trump trong những ngày gần đây nói về sáp nhập Greenland đặc biệt gây nhiều lo ngại, vì Mỹ mới can thiệp vào Venezuela và bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro.
Giữa bối cảnh như vậy, một báo cáo ngày 6/1 của ông Soren Bjerregaard - trưởng bộ phận chứng khoán và cán cân thanh toán của Ngân hàng Trung ương Đan Mạch (Danmarks Nationalbank), cảnh báo rằng có nhiều “thách thức lớn ở phía trước” đối với nền kinh tế Greenland.
Năm 2025, kinh tế Greenland - với ngành chủ lực là đánh bắt hải sản - tăng trưởng 0,8%. Năm nay, nền kinh tế của hòn đảo được dự báo duy trì mức tăng 0,8%, giảm mạnh từ mức tăng 2% của năm 2022. Theo Danmarks Nationalbank, xu hướng giảm tốc của kinh tế Greenland sẽ tiếp tục trong thời gian tới.
“Nền kinh tế Greenland đang chậm lại, với mức tăng trưởng khiêm tốn và những thách thức nghiêm trọng đối với nền tài chính công. Đó một phần là do việc xây dựng cơ sở hạ tầng mới, cụ thể là sân bay, đã gần hoàn tất, trong khi các dự án lớn về cung cấp năng lượng và trong các lĩnh vực khác vẫn chưa được triển khai”, ông Bjerregaard viết trong báo cáo.
Báo cáo cho biết thêm rằng trữ lượng tôm đang giảm xuống, khiến ngành đánh bắt hải sản gặp khó khăn, và nền tài chính công của Greenland “xấu đi một cách đáng ngạc nhiên trong năm 2025”. Áp lực tài chính công của hòn đảo đến từ việc chính quyền Greenland thu được ít cổ tức hơn từ các công ty nhà nước.
“Thanh khoản trong ngân sách chính quyền Greenland đã giảm xuống mức thấp đáng lo ngại trong nửa sau của năm 2025”, ông Bjerregaard viết trong báo cáo và cho biết chính quyền sẽ đưa ra các biện pháp thắt chặt tài khóa khẩn cấp cho năm 2026.
“Đang có nhiều thách thức tài khóa ở phía trước. Cùng với đó, dân số giảm và lão hóa đặt ra thêm thách thức đối với nền kinh tế”, báo cáo nhận định.
Ở thời điểm quý 4/2205, dân số của Greenland là 56.699 người. Theo dự báo, đến năm 2026, dân số trên đảo này sẽ giảm 20%, một phần do khó thu hút người di cư tới Greenland để thay thế những người di cư khỏi đảo này.
-Bình Minh
