Chiều 10/12, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; mở rộng phạm vi đối tượng có nghĩa vụ phải kê khai tài sản, thu nhập trong các doanh nghiệp nhà nước.
Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, có 442/444 đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành, chiếm 93,45% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026.
Quá trình thảo luận, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành việc mở rộng phạm vi kê khai từ doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước sang doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn.
Một số ý kiến đề nghị làm rõ tính khả thi và đối tượng kê khai, đặc biệt trong trường hợp có người nước ngoài tham gia quản lý. Chính phủ đã có báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án luật này.
Theo báo cáo của Chính phủ, để đáp ứng yêu cầu công tác phòng, chống tham nhũng trong điều kiện hiện nay và thống nhất với quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, quy định người được giao tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập là phù hợp.
Trên cơ sở quy định này, Chính phủ sẽ quy định các trường hợp phải kê khai tài sản, thu nhập tại doanh nghiệp nhà nước là những người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn nhà nước và một số chức danh, chức vụ tại doanh nghiệp nhà nước mà không bao gồm người nước ngoài hoặc người thuộc khu vực ngoài nhà nước.
Đặc biệt, Chính phủ có tiếp thu, giải trình về quy định “giá trị tài sản, mức thu nhập phải kê khai và kê khai bổ sung”.
Cụ thể, giá trị kê khai tăng từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng và giá trị tài sản, thu nhập bổ sung biến động trong năm từ 300 triệu lên 1 tỷ đồng.
Theo Chính phủ, quy định trên căn cứ vào 2 yếu tố. Đó là từ năm 2018 đến nay có 3 lần tăng lương. Ngoài ra, điều kiện kinh tế xã hội phát triển gấp gần 3 lần, nhất là giá cả trên thị trường có nhiều biến động tăng so với năm 2018.
Đặc biệt, quy định “giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai từ 150 triệu đồng” áp dụng cho ba phương thức kê khai (lần đầu, hằng năm, phục vụ công tác cán bộ). Còn quy định “giá trị tài sản, thu nhập biến động 01 tỷ đồng/năm” chỉ áp dụng cho kê khai bổ sung, theo dõi biến động và làm căn cứ xác minh khi giải trình không hợp lý.
Đối với “tài sản số”, pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ nên hiện nay chưa đưa vào dự thảo luật, Chính phủ giao Thanh tra Chính phủ phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan có liên quan tiếp tục nghiên cứu và đề xuất quy định khi có đủ cơ sở pháp lý và sửa đổi toàn diện Luật Phòng, chống tham nhũng.
Ngoài ra, các tài sản thuộc quyền sở hữu của người kê khai, vợ, chồng, con chưa thành niên (bao gồm quyền sử dụng đất, nhà và tài sản gắn liền với đất hoặc đứng tên chung) đều phải kê khai. Danh mục tài sản và mẫu biểu sẽ được Chính phủ quy định chi tiết tại Nghị định hướng dẫn thi hành Luật.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc xử lý hành vi kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực đã được quy định cụ thể tại Điều 51 Luật Phòng, chống tham nhũng và khoản 18 của dự thảo Luật (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 51).
Theo đó, người có hành vi vi phạm bị xử lý bằng các hình thức: xóa tên khỏi danh sách những người ứng cử; không được bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, phê chuẩn, cử vào chức vụ đã dự kiến.
Người có nghĩa vụ kê khai không thuộc các trường hợp trên mà kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và pháp luật khác có liên quan; trường hợp là đảng viên thì bị xử lý theo quy định của Đảng.
-Đỗ Mến
