Nhiều rủi ro khi mua bán bất động sản chưa đủ điều kiện

Thời gian qua, tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều người tự ý cầm cố, thế chấp, chuyển nhượng đất tại các dự án chưa được cấp giấy chứng nhận, chỉ dựa trên hợp đồng nguyên tắc, giấy tay, phiếu thu, thỏa thuận nội bộ hoặc thông tin từ môi giới không chính thống. Điều này dễ dẫn đến tranh chấp kéo dài, thậm chí bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản...

Ngày 28/01/2026, Văn phòng Đăng ký đất đai TP. Hồ Chí Minh đã có thông báo số 2374/TB-VPĐK-CS2-HC lưu ý người dân về những rủi ro khi thực hiện giao dịch bất động sản không đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

KHÓ THU HỒI TÀI SẢN ĐÃ CHI TRẢ

Thông báo cho biết trong thời gian qua, một số chủ đầu tư dự án do năng lực tài chính yếu kém, nguồn vốn ít, không đủ khả năng tài chính để hoàn thiện dự án đã lách luật, chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người mua dưới nhiều hình thức hợp đồng đặt cọc, đặt chỗ, hợp đồng góp vốn xây dựng cơ sở hạ tầng hoặc góp vốn xây dựng nhà ở... khi chưa đủ điều kiện để chuyển nhượng theo quy định.

Thậm chí tại một số dự án nhà ở, chủ đầu tư còn chưa thực hiện thủ tục giao đất, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định để được cấp Giấy chứng nhận nhưng vẫn rao bán, giao dịch ngầm, nhà đầu tư thứ cấp 1 sau khi nhận chuyển nhượng lại tiếp tục bán giấy tay cho nhà đầu tư thứ cấp 2, 3... Từ đó đã tạo ra rất nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng do các hợp đồng giữ chỗ, đặt cọc, hợp đồng nguyên tắc, giấy tay có giá trị pháp lý hạn chế, không được pháp luật bảo vệ.

Hậu quả để lại là người dân không được cấp giấy chứng nhận, phát sinh tranh chấp, sự việc kéo dài rất nhiều năm và rất khó khăn trong công tác xử lý, người dân cũng rất khó khăn trong việc thu hồi lại giá trị tài sản mà mình đã chi trả.

Điều này đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an TP. Hồ Chí Minh nêu rõ tại văn bản 664/VPCQCSĐT ngày 10/01/2026.

Để phòng ngừa vi phạm pháp luật và hạn chế thiệt hại, Văn phòng Đăng ký đất đai TP. Hồ Chí Minh lưu ý người dân khi thực hiện giao dịch bất động sản, phải xem xét kỹ các yếu tố nêu trên.

Đồng thời, phải xem kỹ các nội dung như diện tích thửa đất cần mua có trùng khớp với diện tích thể hiện trên Giấy chứng nhận, có đúng vị trí đang có nhu cầu muốn mua không, hình thể thửa đất trên giấy chứng nhận và thực tế có giống nhau không, mục đích sử dụng, có còn thời hạn sử dụng đất không, các hạn chế về quyền sử dụng đất như có nợ nghĩa vụ tài chính không, phần diện tích thuộc hành lang an toàn công trình chiếm bao nhiêu diện tích..., hình thức sử dụng đất, các nội dung đã được biến động trên giấy chứng nhận như thế nào, giấy chứng nhận có đang được thế chấp, cầm cố hay không...

“Đây là vấn đề hết sức quan trọng, quyết định đến tính pháp lý của thửa đất, hạn chế được những tranh chấp dân sự về sau trong quá trình thực hiện giao dịch bất động sản”, Thông báo 2374 cho biết.

RẤT NHIỀU THÔNG TIN CẦN PHẢI TÌM HIỂU KỸ TRƯỚC KHI GIAO DỊCH

Ngoài ra, người mua còn cần phải tìm hiểu kỹ các thông tin liên quan đến thửa đất như thông tin quy hoạch, kê biên, tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, thu hồi...; tình trạng pháp lý và các giấy tờ có liên quan đến thửa (lô) đất có nhu cầu cần mua.

Trường hợp nhận chuyển nhượng một phần thửa đất thì phải tìm hiểu xem thửa đất đó có đủ điều kiện được phép tách thửa và diện tích thửa đất muốn tách đã đảm bảo diện tích tối thiểu được tách thửa theo quy định hay không.

Trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong dự án phát triển nhà ở thì phải tìm hiểu kỹ các nội dung: Thông tin về chủ đầu tư (kinh nghiệm thực hiện các dự án trước đây, trách nhiệm và tinh thần phục vụ khách hàng, chủ đầu tư thực sự của dự án, trường hợp chủ đầu tư là môi giới thì phải có giấy ủy quyền môi giới...); Giấy tờ pháp lý của dự án (chủ trương, Quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500, Quyết định giao đất, giấy chứng nhận, các giấy tờ chứng minh chủ đầu tư đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính với nhà nước, thiết kế xây dựng, thiết kế cơ sở, sơ đồ vị trí đất nhận chuyển nhượng); Mức độ đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật theo quyết định quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được phê duyệt (như đường giao thông, các tuyến cấp điện, chiếu sáng, thông tin viễn thông, cấp thoát nước...).

Đồng thời, phải yêu cầu chủ đầu tư cung cấp văn bản về việc nhà ở, công trình xây dựng đã được nghiệm thu đưa vào khai thác, sử dụng theo quy định của pháp luật về xây dựng đối với trường hợp có nhận chuyển nhượng nhà ở, công trình xây dựng hoặc Văn bản về việc đủ điều kiện được chuyển nhượng cho cá nhân tự xây dựng nhà ở đối với trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật theo quy định của pháp luật về kinh doanh bất động sản hoặc thông báo của Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) kết luận dự án đủ điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất vì đây là những giấy tờ bắt buộc phải có để được cấp Giấy chứng nhận.

Đối với trường hợp mua nhà ở hình thành trong tương lai thì người dân phải yêu cầu chủ đầu tư dự án cung cấp Văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh thông báo nhà ở đủ điều kiện được bán, cho thuê mua theo quy định tại Khoản 4 Điều 24 Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023. Trường hợp chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở đã thế chấp một phần/ hoặc toàn bộ dự án hoặc nhà ở mà có nhu cầu huy động vốn theo quy định của pháp luật về nhà ở hoặc có nhu cầu bán, cho thuê mua nhà ở đó thì phải giải chấp một phần hoặc toàn bộ dự án hoặc nhà ở và quyền sử dụng đất này trước khi ký hợp đồng huy động vốn góp, hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở với khách hàng theo quy định tại Điều 183 Luật Nhà ở năm 2023.

Người dân phải sử dụng hợp đồng khi giao dịch bất động sản đúng mẫu quy định. Hợp đồng phải được công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật. Khi ký Hợp đồng giao dịch bất động sản phải xem kỹ các nội dung, xem kỹ đã đủ chữ ký của những người có liên quan hay chưa, đặc biệt đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của hộ gia đình, xem kỹ người có trách nhiệm nộp thuế phát sinh nếu có để tránh phát sinh các tranh chấp về sau.

Bên cạnh đó, phải thực hiện kịp thời, đúng thời hạn việc đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai theo quy định.

-Phan Nam