Quản lý an toàn thực phẩm nông sản chuyển mạnh sang kiểm soát theo chuỗi

Công tác quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm nông lâm thuỷ sản đang chuyển mạnh từ kiểm soát hành chính sang quản lý theo chuỗi giá trị, từ phòng ngừa rủi ro sang kiểm soát chủ động, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, nâng cao uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn tiếp theo...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết năm 2025, chương trình giám sát an toàn thực phẩm tiếp tục được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, góp phần kiểm soát chặt chẽ chất lượng nông lâm thủy sản từ sản xuất đến tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Trong năm, các cơ quan chuyên môn đã tổ chức lấy 7.021 mẫu nông lâm thủy sản để giám sát các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, phát hiện 121 mẫu vi phạm, chiếm 1,7%, giảm so với mức 2,2% của cùng kỳ năm 2024.

CHUYỂN MẠNH TỪ THANH TRA THEO KẾ HOẠCH SANG THANH TRA ĐỘT XUẤT

Trong năm 2025, tỷ lệ mẫu thực phẩm nông lâm thủy sản được giám sát đạt yêu cầu an toàn thực phẩm đạt 97,8%; tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản được chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đạt 95%; tỷ lệ cơ sở ký cam kết tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đạt 95%.

Cùng với hoạt động giám sát thường xuyên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức các đoàn kiểm tra đột xuất tại các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh nông lâm thủy sản và vật tư nông nghiệp trên cả nước, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.

Qua đó, đã phát hiện và xử lý 14 trường hợp vi phạm liên quan đến kiểm dịch, an toàn thực phẩm trong vận chuyển, tiêu thụ thịt lợn tại Bắc Giang, Quảng Trị; sản phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn thực phẩm như tôm hùm đất tại Quảng Ninh; xúc xích, lạp xưởng, trứng non gia cầm đông lạnh tại cửa khẩu quốc tế Lào Cai; tôm hùm giống nhập lậu tại Thành phố Hồ Chí Minh; thức ăn chăn nuôi vi phạm chất lượng tại Nghệ An.

Đối với vụ việc đóng dấu kiểm dịch đối với lợn bệnh của Công ty cổ phần C.P Việt Nam, cơ quan chức năng đã tổ chức kiểm tra, xác minh, bước đầu xác định nguyên nhân, chuyển hồ sơ và đề nghị Bộ Công an điều tra, xử lý theo thẩm quyền.

Hiện cơ quan chức năng của Bộ đang triển khai xác minh đơn tố cáo hàng giả về việc “giả mạo mã số đăng ký lưu hành” đối với sản phẩm thức ăn bổ sung cho thủy sản để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Đánh giá giai đoạn 2021-2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường, chuyển mạnh từ thanh tra theo kế hoạch sang thanh tra đột xuất, tăng cường phối hợp liên ngành và kiểm soát chặt khâu lưu thông vật tư nông nghiệp. Hằng năm, các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra từ 25.000 đến 30.000 cơ sở; xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền trên 20 tỷ đồng mỗi năm.

Trong đó: Năm 2021 đã kiểm tra 38.408 cơ sở, xử phạt 3.758 cơ sở với số tiền 35,8 tỷ đồng; năm 2022 kiểm tra 27.574 cơ sở, xử phạt 2.244 cơ sở với 20,14 tỷ đồng; năm 2023 kiểm tra 25.861 cơ sở, xử phạt 2.443 cơ sở với 24,277 tỷ đồng; năm 2024 kiểm tra 26.072 cơ sở, xử phạt 1.705 cơ sở với 15,80 tỷ đồng.

KIỂM TRA, CẤP CHỨNG NHẬN CHO CÁC LÔ HÀNG XUẤT KHẨU

Công tác giám sát, thẩm định và chứng nhận an toàn thực phẩm tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình giám sát dư lượng chất độc hại trong động vật và sản phẩm động vật thuỷ sản nuôi; giám sát vệ sinh trong thu hoạch nhuyễn thể hai mảnh vỏ; giám sát cá da trơn xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ được triển khai đầy đủ, góp phần hạn chế các trường hợp lô hàng xuất khẩu bị cảnh báo. Tỷ lệ lô hàng thủy sản xuất khẩu bị cảnh báo an toàn thực phẩm chỉ chiếm trung bình 0,14% tổng số lô được thẩm tra, cấp chứng thực.

Cùng với đó, thực hiện hơn 4.200 mẫu phân tích phục vụ các chương trình giám sát. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động kiểm nghiệm, đến nay có 49 cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm được chỉ định phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Song song với kiểm soát vi phạm, các nội dung và chương trình về phát triển sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ yếu tố đầu vào và liên kết sản xuất với tiêu thụ tiếp tục được đẩy mạnh. Đến nay, đã có trên 2.500 chuỗi giá trị được thiết lập và duy trì với sự tham gia của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Dabaco, Ba Huân, Saigon Coop, San Hà.

Tính đến năm 2025, diện tích sản xuất hữu cơ đạt hơn 174.000 ha, tăng 47% so với năm 2016, chiếm 1,4% tổng diện tích nông nghiệp. Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố đều đã có hoạt động sản xuất hoặc chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ; trên 60% số tỉnh đã ban hành kế hoạch hoặc đề án hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ; có khoảng 17.200 chủ thể sản xuất hữu cơ, gần 600 cơ sở chế biến, hơn 60 doanh nghiệp xuất khẩu và 40 nhà nhập khẩu; hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, miền Bắc và miền Trung.

Trong giai đoạn 2021–2025, hệ thống văn bản chỉ đạo về chất lượng và an toàn thực phẩm nông lâm thuỷ sản được rà soát, bổ sung, hoàn thiện theo hướng cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho môi trường đầu tư kinh doanh và đổi mới phương thức quản lý theo chuỗi. Bộ đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành 3 chỉ thị, công điện về các giải pháp cấp bách trong từng tình huống nhằm bảo đảm sản xuất, bình ổn thị trường, thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thuỷ sản; đồng thời xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng nghị định về phát triển nhãn hiệu, thương hiệu nông sản Việt Nam và đề án phát triển hệ thống logistics nhằm nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của nông sản đến năm 2030.

Công tác truyền thông về chất lượng và an toàn thực phẩm cũng được chú trọng. Giai đoạn 2020–2025, mỗi năm các địa phương tổ chức trung bình 4.000-6.000 hội nghị, hội thảo, tập huấn cho hơn 800.000 lượt cán bộ, doanh nghiệp và người dân; phát sóng hơn 20.000 lượt bản tin; in và phát hành hàng trăm nghìn ấn phẩm truyền thông nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong bảo đảm an toàn thực phẩm.

-Chu Khôi