Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, trong đó đồng ý sử dụng nguồn cải cách tiền lương còn dư của ngân sách địa phương để bảo đảm thực hiện mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng. Đồng thời, giao Chính phủ chủ động sử dụng nguồn tích lũy cho cải cách tiền lương từ năm 2026…
Chiều ngày 13/11/2025, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 với 419/420 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 99,76%.
Theo Nghị quyết được thông qua, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 dự kiến đạt 2.529.467 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương thu 1.225.356 tỷ đồng, còn ngân sách địa phương thu 1.304.111 tỷ đồng.
Về chi ngân sách, tổng chi ngân sách nhà nước năm 2026 được xác định ở mức 3.159.106 tỷ đồng.
Quốc hội cho phép sử dụng 23.839 tỷ đồng từ nguồn cải cách tiền lương của ngân sách địa phương còn dư đến hết năm 2025 chuyển sang bố trí dự toán chi ngân sách năm 2026, bảo đảm thực hiện mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng theo lộ trình cải cách tiền lương.
Trong đó, ngân sách trung ương chi 1.809.056 tỷ đồng, bao gồm: (i) 238.421 tỷ đồng bổ sung cân đối ngân sách địa phương, (ii) 187.175 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu và (iii) 53.554 tỷ đồng bổ sung để bảo đảm thực hiện mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng. Phần chi của ngân sách địa phương là 1.350.050 tỷ đồng, không bao gồm các khoản bổ sung nêu trên.
Theo Nghị quyết, bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 dự kiến ở mức 605.800 tỷ đồng, tương đương 4,2% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Tổng nhu cầu huy động vốn của ngân sách nhà nước được xác định là 985.784 tỷ đồng.
Đối với công tác điều hành ngân sách năm 2025, Quốc hội yêu cầu Chính phủ rà soát việc sử dụng kinh phí ngân sách trung ương đã giao cho các bộ, ngành và địa phương để thực hiện chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Những khoản chưa sử dụng hết đến cuối năm 2025 phải được thu hồi và hoàn trả nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương.
Bên cạnh đó, Quốc hội cho phép sử dụng nguồn tiết kiệm chi thường xuyên của năm 2025, bao gồm (i) 10% chi thường xuyên tăng thêm so với dự toán năm 2024 và (ii) 10% chi thường xuyên của 7 tháng cuối năm 2025 để xây dựng các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền.
Khi đáp ứng đủ điều kiện pháp lý, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định việc phân bổ nguồn vốn này, Quốc hội nhấn mạnh.
Đồng thời, Chính phủ được phép chuyển nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2024 và nguồn tiết kiệm chi năm 2025 sang năm 2026 để tiếp tục triển khai các dự án xây dựng trường học tại khu vực biên giới nếu chưa giải ngân hết trong năm 2025.
Đối với chính sách tiền lương, Quốc hội yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động tạo nguồn cho cải cách tiền lương, đồng thời loại trừ một số khoản thu đặc thù khi tính phần tăng thu ngân sách địa phương để lại cho cải cách tiền lương.
Từ năm 2026, Quốc hội giao Chính phủ chủ động sử dụng nguồn tích lũy cho cải cách tiền lương để đảm bảo thực hiện các chế độ về lương, phụ cấp, thu nhập theo quy định.
Chính phủ phải rà soát kinh phí tiết kiệm chi hỗ trợ hoạt động thường xuyên do tinh giản biên chế, sắp xếp tổ chức bộ máy thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp để bổ sung cho nguồn cải cách tiền lương của ngân sách địa phương.
Nghị quyết cũng mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương để chi cho điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế.
Đồng thời, ngân sách địa phương cũng được phép sử dụng nguồn cải cách tiền lương để thực hiện chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và tinh giản biên chế.
Trong điều hành ngân sách năm 2026, Quốc hội yêu cầu phấn đấu tăng thu ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025, đồng thời hạn chế ban hành các chính sách làm giảm thu ngân sách nhà nước, ngoại trừ những cam kết quốc tế, chính sách thu hút đầu tư hoặc trường hợp thật sự cấp thiết.
Về đầu tư công, Quốc hội yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân nhưng thiếu vốn, nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn và hạn chế việc chuyển nguồn sang năm sau.
Chính phủ được giao tăng cường kỷ luật tài chính – ngân sách, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, giám sát việc phân bổ, giao dự toán và thực hiện ngân sách nhà nước. Trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định trong quản lý, sử dụng ngân sách phải được xử lý nghiêm minh.
Đặc biệt, trong dự toán ngân sách năm 2026, Quốc hội yêu cầu tiết kiệm ngay 5% dự toán chi đầu tư ngân sách từ đầu năm để bổ sung vốn cho dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, cũng như cắt giảm thêm 10% chi thường xuyên (ngoài phần tiết kiệm cho cải cách tiền lương) để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.
Ngoài ra, Nghị quyết nhấn mạnh việc quản lý chặt chẽ bội chi ngân sách nhà nước, nợ công, nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ và ngân sách địa phương, tăng cường giám sát việc vay, sử dụng và hoàn trả vốn vay nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia và bền vững ngân sách trong trung và dài hạn.
-Hoàng Sơn
