Từ năm 2025, châu Âu đã trải qua thay đổi đáng kể trong chiến lược kinh tế, khi các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Đức, tăng cường chi tiêu quốc phòng...
Những bước đi này không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu an ninh mà còn được kỳ vọng sẽ mang lại những tác động tích cực cho nền kinh tế châu Âu.
Giới chuyên gia kinh tế nhận định việc tăng chi tiêu quốc phòng có thể tạo ra một cú hích nhẹ cho tăng trưởng kinh tế, song những thách thức trong lĩnh vực sản xuất và các yếu tố cấu trúc của châu Âu có thể hạn chế lợi ích kinh tế của các kế hoạch chi tiêu này.
Đức - quốc gia đi đầu châu Âu trong việc tăng cường chi tiêu quốc phòng - dự kiến đến năm 2029 sẽ nâng mức chi tiêu quốc phòng lên gần 3,5% tổng sản phẩm trong nước (GDP) từ mức 2,1% vào năm 2024. Đây là một trong những chương trình đầu tư quân sự lớn nhất tại châu Âu kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Chính phủ Đức đặt mục tiêu đến năm 2029 chi hơn 100 tỷ euro mỗi năm cho trang thiết bị và bảo trì quốc phòng.
Theo ông Niklas Garnadt, nhà kinh tế tại ngân hàng Goldman Sachs, tác động của tăng chi tiêu quốc phòng đối với tăng trưởng kinh tế có thể rất đáng kể. Ông dự báo chi tiêu quốc phòng sẽ giúp GDP của Đức tăng khoảng 0,8% vào năm 2029.
Một khi được Quốc hội thông qua, các hợp đồng quốc phòng lớn được ký kết giữa Chính phủ Đức với các nhà thầu sẽ được ghi vào dữ liệu đơn hàng của các nhà máy. Các đơn hàng trong nước có liên quan tới ngành công nghiệp quốc phòng đã tăng hơn 50% tại thời điểm cuối năm 2025 so với mức vốn dĩ đã cao trước khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra, theo trang Euronews.
Chi tiêu quốc phòng không chỉ đơn thuần là một khoản đầu tư vào an ninh mà còn có tác động lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Trên phương diện sản xuất, giá trị gia tăng trong ngành công nghiệp quốc phòng và chuỗi cung ứng của ngành sẽ tăng lên. Về mặt chi tiêu, việc mua sắm hệ thống vũ khí sẽ thúc đẩy đầu tư của chính phủ, trong khi việc mua đạn dược và thiết bị chưa hoàn thành sẽ được ghi nhận là thay đổi trong lượng hàng tồn kho.
Goldman Sachs dự báo năm 2026 sẽ là năm phục hồi nhẹ của nền kinh tế khu vực đồng euro, với mức tăng trưởng GDP dự kiến đạt 1,3%, cao hơn một chút so với dự báo của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Sự phục hồi này được thúc đẩy bởi các biện pháp hỗ trợ bằng tài khóa, tiêu dùng bền bỉ, và căng thẳng thương mại dịu đi.
Đặc biệt, động lực tài khóa từ Đức, chủ yếu là do chi tiêu quốc phòng, được kỳ vọng sẽ bù đắp cho sự suy giảm động lực tăng trưởng ở các lĩnh vực và quốc gia khác, giúp ổn định chính sách chung của khu vực đồng euro.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế cũng cảnh báo rằng sản xuất quốc phòng có chu kỳ giao hàng dài bất thường. Với sổ đơn hàng bao phủ từ 4-5 năm sản xuất, nên tác động đến sản xuất thực tế và GDP sẽ diễn ra dần dần thay vì ngay lập tức.
Ngoài ra, việc tăng chi tiêu quốc phòng không thể giải quyết các thách thức cấu trúc sâu sắc hơn của châu Âu. Sự cạnh tranh gia tăng từ Trung Quốc, chi phí năng lượng cao, thiếu đầu tư vào các ngành công nghệ cao, gánh nặng quy định và dân số già hóa vẫn là những yếu tố cản trở tiềm năng tăng trưởng dài hạn của khu vực.
“Chúng tôi cho rằng nỗ lực thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc sẽ gia tăng sức ép lên thương mại của châu Âu thông qua làm tăng nhập khẩu của khu vực và tăng áp lực cạnh tranh đối với hoạt động xuất khẩu của các nước trong khu vực, nhất là Đức và Italy”, báo cáo của Goldman Sachs viết.
Nhưng dù sao, chi tiêu quân sự đang nổi lên không chỉ như một yêu cầu chiến lược mà còn là một đòn bẩy kinh tế vĩ mô đối với châu Âu. Đầu tư quốc phòng đơn thuần khó có thể thay đổi quỹ đạo tăng trưởng dài hạn của châu Âu, nhưng có thể đóng một vai trò hỗ trợ quan trọng.
Đối với các quốc gia như Đức, nơi nguồn lực tài chính đang được tập trung cho việc tái vũ trang, hiệu ứng kích thích có thể rất đáng kể, nhất là trong bối cảnh một nền kinh tế nặng về sản xuất đang phải đứng trước áp lực cạnh tranh lớn trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp.
Liệu sự chuyển dịch này có bền vững hay không vẫn còn phải chờ xem, song ở thời điểm hiện tại, quốc phòng dường như là một động lực bất ngờ trong sự phục hồi không đồng đều của kinh tế châu Âu.
-Điệp Vũ
