Cùng với hoa tết, thị trường thực phẩm luôn là “trục chính” của mùa mua sắm cuối năm. Bước sang Tết Nguyên đán 2026, bức tranh tiêu dùng thực phẩm đã có sự chuyển dịch rõ rệt. Thay vì ưu tiên hình thức bao bì và yếu tố biếu tặng, người tiêu dùng ngày càng đề cao tiêu chí an toàn, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm...
Thực phẩm ngày tết vẫn là nhóm hàng thiết yếu, nhưng cách mua, cách chọn và cách sử dụng đã thay đổi đáng kể. Người tiêu dùng không còn ưu tiên tích trữ nhiều như trước, mà hướng tới việc mua vừa đủ, bảo đảm chất lượng và phù hợp với nhu cầu sinh hoạt thực tế trong những ngày nghỉ tết.
GIỎ QUÀ TẾT THU GỌN, TIÊU DÙNG HƯỚNG VỀ NHU CẦU THỰC
Sự thay đổi này không diễn ra đột ngột, mà là kết quả tích lũy của nhiều năm điều chỉnh hành vi tiêu dùng. Trong bối cảnh thông tin về an toàn thực phẩm được quan tâm rộng rãi, người mua sẵn sàng chi tiêu có chọn lọc hơn, nhưng không chấp nhận đánh đổi chất lượng chỉ để có hình thức bắt mắt.
Ghi nhận tại các hệ thống phân phối hiện đại cho thấy, giỏ quà tết truyền thống vẫn hiện diện trên thị trường, nhưng quy mô và giá trị trung bình đã thu hẹp. Thay vì những hộp quà lớn, nhiều người tiêu dùng chọn mua từng sản phẩm riêng lẻ, phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế của gia đình trong dịp tết.
Các loại thực phẩm quen thuộc như bánh mứt truyền thống, thịt chế biến, thực phẩm khô và gia vị đặc trưng ngày tết vẫn giữ vai trò chủ đạo, nhưng tiêu chí lựa chọn đã thay đổi. Người mua quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc nguyên liệu, sản phẩm có thông tin minh bạch về vùng nguyên liệu, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản, quy trình sản xuất và chứng nhận an toàn thay vì chỉ chú ý đến thương hiệu hay hình thức bao bì…
Một khảo sát cho thấy, 52% người tiêu dùng Việt mua sắm nhiều hơn cho gia đình nhưng ưu tiên nhu cầu thực tế hơn các yếu tố hình thức. Điều này phản ánh sự dịch chuyển trọng tâm trong lựa chọn sản phẩm như thực phẩm tết.
Các các nghiên cứu về bán lẻ tại Việt Nam gần đây cũng cho thấy, chi tiêu dịp tết thường đóng góp khoảng 25 - 30% tổng doanh thu bán lẻ cả năm; trong đó, riêng ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) chiếm khoảng 20% doanh thu năm chỉ trong mùa tết; hơn 70% hộ gia đình vẫn duy trì chi tiêu mạnh cho các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm, đồ uống và quà biếu, ngay cả khi thận trọng với điều kiện tài chính gia đình. Điều này nói lên rằng tết vẫn là “mùa vàng” của ngành bán lẻ, nhất là tại các đô thị lớn.
Xu hướng “ăn tết gọn nhẹ” cũng thể hiện rõ qua việc ưu tiên các sản phẩm đóng gói nhỏ, dễ bảo quản, dễ chế biến. Điều này được nhận định là phù hợp với nhịp sống đô thị, đồng thời giúp giảm lãng phí thực phẩm sau tết, là vấn đề từng gây nhiều băn khoăn trong những năm trước.
DOANH NGHIỆP CHUYỂN TRỌNG TÂM TỪ BAO BÌ SANG CHẤT LƯỢNG
Trước sự thay đổi của thị trường, nhiều doanh nghiệp thực phẩm đã điều chỉnh chiến lược kinh doanh mùa tết. Thay vì đầu tư quá nhiều vào thiết kế bao bì cầu kỳ, trọng tâm được chuyển sang kiểm soát chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm và minh bạch thông tin sản phẩm.
Việc công khai nguồn gốc, vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất không còn là yếu tố phụ trợ, mà trở thành điều kiện cần để thuyết phục người tiêu dùng. Một số doanh nghiệp coi đây là cơ hội tái định vị thương hiệu, xây dựng niềm tin dài hạn thay vì chỉ chạy theo doanh số ngắn hạn trong mùa tết.
Các chương trình bình ổn thị trường tại TP.Hồ Chí Minh, đặc biệt là bình ổn thị trường dịp cuối năm và tết, Thành phố đã chủ động chuẩn bị nguồn hàng lớn phục vụ người dân, triển khai các chương trình kích cầu nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định giá cả.
Doanh nghiệp coi minh bạch thông tin sản phẩm là yếu tố cạnh tranh cốt lõi. Việc công khai vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chứng nhận an toàn thực phẩm không còn là hoạt động truyền thông, mà trở thành điều kiện cần để giữ thị phần. Một số doanh nghiệp còn đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, cho phép khách hàng, người dùng kiểm tra toàn bộ chuỗi cung ứng trước khi quyết định mua.
Thị trường thực phẩm Tết Bính Ngọ 2026, vì thế không còn là cuộc đua hình thức, nó phản ánh rõ hơn sự trưởng thành của người tiêu dùng. Doanh nghiệp nào đáp ứng được yêu cầu về an toàn, chất lượng và tính minh bạch sẽ giữ được nhịp tiêu thụ ổn định, ngay cả khi sức mua chung không tăng mạnh như các năm cao điểm.
-Uyên Phương
