Trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy giảm trong khi dư nợ margin tiếp tục mở rộng, diễn biến này nhiều khả năng phản ánh xu hướng rút vốn ra khỏi hệ thống nhiều hơn là quá trình tái phân bổ sang các vị thế cổ phiếu.
Dư nợ margin toàn thị trường đạt hơn 401 nghìn tỷ đồng tại thời điểm cuối năm 2025, tiếp tục tăng 8% so với quý 3/2025 nhưng ghi nhận xu hướng chậm lại, đặc biệt tại nhóm công ty chứng khoán quy mô lớn, theo số liệu thống kê từ FiinTrade.
Động lực tăng trưởng trong quý 4/2025 chủ yếu đến từ Công ty chứng khoán VPBank (VPX) và HSC (HCM), với mức tăng lần lượt +7,2 nghìn tỷ đồng (+27,1%) và +7,9 nghìn tỷ đồng (+39,2%) so với quý trước. Đáng chú ý, VPX đã IPO thành công 375 triệu cổ phiếu trong giai đoạn tháng 10-11/2025, huy động gần 12,7 nghìn tỷ đồng, qua đó nâng vốn chủ sở hữu lên xấp xỉ 33.000 tỷ đồng, tạo dư địa mở rộng hoạt động cho vay margin.
Ngược lại, nhóm công ty chứng khoán lớn như TCX và VCK chỉ mở rộng dư nợ margin ở mức hạn chế, trong khi SSl, Mirae Asset, VIX và VND ghi nhận xu hướng thu hẹp trong bối cảnh nguồn margin không còn dồi dào.
Tỷ lệ đòn bẩy tăng lên 12,1%, mức cao nhất từ trước đến nay, khi dư nợ margin tiếp tục mở rộng nhanh hơn quy mô vốn hóa free-float (+8% so với mức tăng +3,4% quý liền kề trước đó). Sự lệch pha này cho thấy chu kỳ đòn bẩy đang bước vào giai đoạn cao điểm, làm gia tăng rủi ro khuếch đại biến động trong trường hợp dòng tiền đảo chiều hoặc thanh khoản suy yếu.
Trong khi đó, tiền chờ mua chứng khoán giảm mạnh trong quý 4/2025. Trong quý 4/2025, lượng tiền chờ mua chứng khoán (tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán) ghi nhận mức sụt giảm mạnh, giảm gần 29% xuống còn khoảng 98,7 nghìn tỷ đồng, sau khi đạt đỉnh trong quý 3/2025.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy giảm trong khi dư nợ margin tiếp tục mở rộng, diễn biến này nhiều khả năng phản ánh xu hướng rút vốn ra khỏi hệ thống nhiều hơn là quá trình tái phân bổ sang các vị thế cổ phiếu.
Việc tiền gửi sụt giảm mạnh tại nhiều công ty chứng khoán lớn như VCK, SSI, VND hay TCX cho thấy dòng tiền mới không còn duy trì vai trò hỗ trợ chủ đạo cho thị trường, trong khi hoạt động giao dịch ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn vay và vòng quay ngắn hạn.
Về mặt cấu trúc, sự lệch pha giữa tiền gửi, thanh khoản và dư nợ margin hàm ý mức độ bền vững của đà tăng đang suy yếu, đồng thời làm gia tăng tính nhạy cảm của thị trường trước các cú sốc thanh khoản hoặc sự đảo chiều của tâm lý nhà đầu tư.
-Thu Minh
