Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, xóa bỏ rào cản và mở rộng cơ hội cho hơn 8 triệu người khuyết tật trên cả nước, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển.
Chiều 3/12, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi làm việc về tình hình triển khai chủ trương, chính sách đối với người khuyết tật.
Tham dự có Phó Thủ tướng Lê Thành Long; Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Phạm Gia Túc; Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Lâm Thị Phương Thanh; Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Xã hội Nguyễn Đắc Vinh; Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cùng đại diện các ban, bộ, ngành liên quan.
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ YÊU CẦU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỖ TRỢ
Theo báo cáo của Bộ Y tế, Việt Nam hiện có hơn 8 triệu người khuyết tật. Nhóm người khuyết tật đặc biệt nặng và nặng đang thụ hưởng các chính sách trợ cấp xã hội hàng tháng, thẻ bảo hiểm y tế và hỗ trợ giáo dục. Cả nước có 165 cơ sở trợ giúp xã hội, gồm 104 cơ sở công lập và 61 cơ sở ngoài công lập, đang chăm sóc khoảng 25.000 người khuyết tật, người tâm thần; đồng thời quản lý khoảng 80.000 trường hợp tại cộng đồng.
Các bộ, ngành và địa phương đã xây dựng nhiều chương trình, kế hoạch triển khai mục tiêu đến năm 2030, trong đó gồm: bảo đảm 100% người khuyết tật đặc biệt nặng và nặng được trợ cấp và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí; 90% người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ y tế; 80% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh và can thiệp kịp thời; 90% trẻ khuyết tật trong độ tuổi đến trường tiếp cận giáo dục. Bên cạnh đó, các công trình xây dựng mới và 50% công trình cũ phải bảo đảm điều kiện tiếp cận.
Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại. Hạ tầng giao thông chưa phù hợp với việc di chuyển và sử dụng thiết bị hỗ trợ của người khuyết tật.
Nhiều công trình xây dựng trước đây chưa đáp ứng tiêu chuẩn tiếp cận. Số lượng người được chăm sóc tại cơ sở trợ giúp xã hội còn hạn chế. Mạng lưới trường chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập còn thiếu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa.
Người khuyết tật vẫn gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm, tạo sinh kế và cạnh tranh trên thị trường lao động. Việc tiếp cận hoạt động văn hóa, giải trí, thể thao ở cơ sở còn hạn chế; đặc biệt là nhóm sống tại nông thôn và miền núi. Đây là những vướng mắc lớn cần được nhận diện, xử lý căn cơ trong giai đoạn tới.
Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh việc chăm lo người khuyết tật là yêu cầu của một xã hội văn minh, hiện đại và hội nhập. Những năm qua, nhiều chủ trương, chính sách về phục hồi chức năng, giáo dục hòa nhập, tạo việc làm… đã được triển khai và mang lại hiệu quả thiết thực. Nhiều người khuyết tật đã nỗ lực học tập, lao động, đóng góp cho cộng đồng.
Tuy vậy, phần lớn người khuyết tật vẫn phải đối mặt với khó khăn trong đời sống hằng ngày; phụ nữ và trẻ em khuyết tật còn có nguy cơ bị bạo lực, bỏ rơi hoặc phân biệt đối xử. Tổng Bí thư yêu cầu phải đặt mục tiêu rõ ràng: không để bất kỳ người khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau; mọi người đều có cơ hội sống tốt hơn qua từng ngày.
HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THEO HƯỚNG XÃ HỘI HÒA NHẬP, TĂNG CƯỜNG TRÁCH NHIỆM CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ
Tổng Bí thư khẳng định hỗ trợ người khuyết tật không chỉ là chính sách an sinh mà còn là yêu cầu phát triển bền vững và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị; Đồng thời, yêu cầu làm rõ và hoàn thiện các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận và phục hồi chức năng cho người khuyết tật. Chính sách hiện nay cần được đổi mới theo hướng tiếp cận xã hội hòa nhập, thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ y tế truyền thống.
Theo đó, khuyết tật là vấn đề liên quan đến các rào cản xã hội cản trở việc tham gia kinh tế – văn hóa của người khuyết tật; vì vậy, chính sách phải hướng tới loại bỏ rào cản, mở rộng cơ hội và trao quyền để họ trở thành chủ thể của quá trình phát triển.
Trên tinh thần đó, chính sách cần được thiết kế liên ngành, toàn diện, bao gồm giáo dục hòa nhập, đào tạo nghề, ưu đãi trong tuyển dụng, hạ tầng giao thông thân thiện, công trình công cộng dễ tiếp cận và chuyển đổi số nhằm giúp người khuyết tật tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và công nghệ hỗ trợ.
Chính sách an sinh xã hội phải bảo đảm mức sống tối thiểu, hỗ trợ sinh kế, nhà ở và trợ giúp pháp lý. Công tác truyền thông cần đẩy mạnh nhằm xóa bỏ kỳ thị, thúc đẩy mô hình xã hội không rào cản. Tổng Bí thư đề nghị tăng cường vai trò của khu vực tư nhân, tổ chức xã hội và cộng đồng trong hỗ trợ người khuyết tật, tạo việc làm và phát triển dịch vụ thân thiện.
Tổng Bí thư yêu cầu rà soát mục tiêu đến năm 2030, mở rộng dịch vụ phục hồi chức năng tại cơ sở, bảo đảm theo dõi sức khỏe định kỳ cho người khuyết tật. Đối với trẻ em khuyết tật, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu phát hiện sớm và bảo đảm mọi trẻ đều được đến trường. Ông nêu rõ: địa phương nào có trẻ khuyết tật phải ở nhà thì chính quyền địa phương đó phải chịu trách nhiệm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao rà soát hệ thống trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập, ưu tiên phát triển tại các địa phương còn thiếu; đồng thời chú trọng đào tạo giáo viên chuyên môn để hỗ trợ trẻ khiếm thị, khiếm thính và các nhóm trẻ có rối loạn phát triển.
Tổng Bí thư cũng đề nghị các cơ quan chức năng thúc đẩy giải pháp mở rộng cơ hội việc làm, sinh kế cho người khuyết tật; triển khai hạ tầng giao thông và công trình công cộng thân thiện; tăng cường ứng dụng công nghệ trợ giúp, chuyển đổi số để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tổng Bí thư lưu ý cần có giải pháp phòng ngừa và phát hiện kịp thời các trường hợp bạo lực, bỏ rơi và phân biệt đối xử đối với người khuyết tật; xây dựng cơ chế báo cáo thân thiện tại cơ sở, đặc biệt chú trọng nhóm phụ nữ và trẻ em – những đối tượng dễ tổn thương nhất.
Đồng thời, Tổng Bí thư cũng cầu tiếp tục truyền thông nâng cao nhận thức xã hội; đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến người khuyết tật; loại bỏ những rào cản khiến họ khó tiếp cận quyền lợi. Các cơ quan được giao nhiệm vụ phải phân tích đầy đủ các vướng mắc trong chính sách, làm rõ nội dung chồng chéo, đề xuất giải pháp mới phù hợp với điều kiện thực tế.
Tổng Bí thư giao Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận cuộc làm việc; Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế và các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, tham vấn rộng rãi, xây dựng đề án, kế hoạch và hành động cụ thể, báo cáo Ban Bí thư xem xét.
Tổng Bí thư khẳng định quan điểm chung: cần tạo bước chuyển mới, hành động mạnh mẽ hơn để nâng cao chất lượng cuộc sống người khuyết tật, bảo đảm mọi người đều có cơ hội sống an toàn, học tập, làm việc, hòa nhập và phát triển như các công dân khác.
-Hà Lê
