Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela tạm thời và trong khuôn khổ đó, các công ty dầu khí Mỹ sẽ đầu tư vào hạ tầng năng lượng tại quốc gia này...
Trong cuộc họp báo ngày 3/1/2026 ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago tại bang Florida, Tổng thống Trump cho biết rằng trước đó, Mỹ đã tiến hành một chiến dịch qua đêm tại Venezuela và bắt giữ Tổng thống Maduro, người cầm quyền lâu năm.
Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ tạm thời đặt Venezuela dưới sự kiểm soát của Washington trong giai đoạn hiện nay, đồng thời để ngỏ khả năng triển khai lực lượng Mỹ nếu cần.
“Chúng tôi sẽ điều hành Venezuela cho đến khi có thể thực hiện một quá trình chuyển tiếp an toàn, phù hợp và thận trọng. Chúng tôi không thể mạo hiểm để một người khác lên nắm quyền ở Venezuela mà không đặt lợi ích của người dân Venezuela lên trước”, ông Trump phát biểu tại họp báo.
Hiện chưa rõ Washington sẽ triển khai cơ chế giám sát Venezuela ra sao. Theo hãng tin Reuters, dù chiến dịch qua đêm của Mỹ khiến một phần Caracas mất điện và dẫn tới việc bắt giữ ông Maduro, lực lượng Mỹ chưa kiểm soát được Venezuela trên thực địa. Trong khi đó, bộ máy chính quyền của ông Maduro dường như vẫn vận hành và không phát tín hiệu sẵn sàng hợp tác với Washington.
“Đây không phải là thay đổi chế độ, mà là công lý”, ông Mike Waltz, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc (UN), viết trên mạng xã hội X ngày 3/1.
Ông cho rằng ông Maduro là “một nhà lãnh đạo bị truy tố và không chính danh”, đồng thời cáo buộc ông đứng đầu một tổ chức mà phía Mỹ gọi là “khủng bố ma túy”, liên quan đến các vụ việc khiến công dân Mỹ thiệt mạng.
Phản ứng trước vụ việc, ông Antonio Guterres, Tổng thư ký Liên hợp quốc nói rằng động thái của Mỹ tạo ra “một tiền lệ nguy hiểm”, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tất cả các bên tôn trọng đầy đủ luật quốc tế, gồm Hiến chương Liên hợp quốc. Ông cũng bày tỏ “quan ngại sâu sắc” rằng các quy tắc của luật quốc tế đã không được tôn trọng.
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (UNSC) dự kiến họp vào thứ Hai (5/1) về vấn đề này, sau khi Colombia, với sự ủng hộ của Nga và Trung Quốc, đã đề nghị triệu tập cuộc họp của hội đồng gồm 15 nước. UNSC đã họp hai lần - vào tháng 10 và tháng 12 - về căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Venezuela.
Phản ứng của các quốc gia với chiến dịch của Mỹ tại Venezuela có sự phân hóa rõ rệt. Trung Quốc, Nga, Mexico, Brazil và Tây Ban Nha lên tiếng chỉ trích, nhấn mạnh nguyên tắc chủ quyền và yêu cầu tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc.
“Trung Quốc vô cùng sốc và lên án mạnh mẽ việc Mỹ dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền, cũng như việc dùng vũ lực với tổng thống của một quốc gia”, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh trong một thông cáo.
Trong khi đó, một số quốc gia như Đức, Anh và Đan Mạch duy trì lập trường thận trọng, kêu gọi tránh leo thang, ưu tiên giải pháp chính trị và nói cần thêm thời gian để đánh giá khía cạnh pháp lý của diễn biến.
“Chúng tôi đánh giá khía cạnh pháp lý của chiến dịch là phức tạp và sẽ dành thời gian để xem xét. Nhưng chúng tôi cho rằng các nguyên tắc của luật quốc tế phải được áp dụng và một quá trình chuyển tiếp tới chính phủ có tính chính danh từ bầu cử”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London muốn xác lập các sự thật trước và cho biết ông muốn nói chuyện với Tổng thống Trump trước.
“Tôi muốn nói chuyện với các đồng minh. Tôi có thể nói rõ rằng chúng tôi không tham gia và tôi luôn nói cũng như luôn tin rằng tất cả chúng ta cần thượng tôn luật quốc tế”, ông Starmer nói.
Canada kêu gọi các bên tuân thủ luật quốc tế và cho biết đang phối hợp với các đối tác để theo dõi tình hình.
“Canada kêu gọi tất cả các bên tôn trọng luật quốc tế và chúng tôi sát cánh cùng người dân Venezuela cùng khát vọng được sống trong một xã hội hòa bình và dân chủ. Canada đang trao đổi với các đối tác quốc tế và theo dõi sát diễn biến”, Ngoại trưởng Canada Anita Anand phát biểu.
Ở chiều ngược lại, Israel công khai hoan nghênh động thái của Washington.
“Chúc mừng Tổng thống Trump vì sự lãnh đạo táo bạo và mang tính lịch sử, nhân danh tự do và công lý. Tôi hoan nghênh quyết tâm dứt khoát của ông và hành động xuất sắc của những người lính dũng cảm”, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu.
Tại Mỹ Latin, Argentina và Ecuador bày tỏ ủng hộ chiến dịch của Mỹ. Riêng tại Chile, quan điểm cũng chia rẽ khi Tổng thống đương nhiệm phản đối, trong khi Tổng thống đắc cử lại lên tiếng ủng hộ.
Trở lại họp báo tại Floria, Tổng thống Trump cho biết các công ty dầu khí Mỹ sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ khó khăn là đầu tư vào việc khôi phục sản xuất dầu tại Venezuela.
“Chúng tôi sẽ để các công ty dầu khí Mỹ rất lớn của mình - lớn nhất trên thế giới - vào đó, chi hàng tỷ USD, sửa chữa hạ tầng dầu mỏ xuống cấp nghiêm trọng và bắt đầu tạo ra doanh thu cho quốc gia này”, ông Trump phát biểu.
Chevron hiện là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ còn khai thác tại các mỏ dầu ở Venezuela, nơi sản xuất dầu thô nặng phục vụ các nhà máy lọc dầu ở Bờ Vịnh Mỹ và nhiều cơ sở khác. Trong khi đó, Exxon Mobil và ConocoPhillips cùng một số doanh nghiệp khác từng hoạt động lâu năm tại Venezuela, trước khi các dự án bị quốc hữu hóa gần hai thập kỷ trước dưới thời cựu Tổng thống Hugo Chavez.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, kế hoạch của ông Trump sẽ vấp phải nút thắt hạ tầng, khiến tiến độ kéo dài nhiều năm và cần vốn đầu tư lớn.
“Ngành dầu khí Venezuela vẫn còn nhiều vấn đề chưa rõ ràng, nhưng chắc chắn phải cần tới hàng chục tỷ USD mới có thể xoay chuyển tình hình”, ông Peter McNally, Trưởng bộ phận phân tích ngành toàn cầu tại công ty Third Bridge, nhận xét.
Theo ông, quá trình tái thiết có thể mất ít nhất 1 thập kỷ nếu các tập đoàn dầu khí phương Tây thực sự cam kết đầu tư dài hạn tại Venezuela.
Trong khi đó, ông Trump khẳng định lệnh cấm vận của Mỹ đối với toàn bộ dầu Venezuela vẫn còn hiệu lực. Tại họp báo, ông cho biết quân đội Mỹ sẽ tiếp tục duy trì vị trí cho đến khi các yêu cầu của Washington được đáp ứng.
Venezuela, quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, xuất khẩu khoảng 921.000 thùng/ngày trong tháng 11/2025. Theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), sản lượng dầu của Venezuela từng đạt 3,2 triệu thùng/ngày vào năm 2000.
-Ngọc Trang
