Venezuela vừa nhận 300 triệu USD từ thương vụ bán dầu sang Mỹ, tạo hiệu ứng tức thời lên tài chính và tỷ giá. Tuy nhiên, tính bền vững của chính sách tiền tệ và cải cách ngành dầu khí vẫn còn nhiều dấu hỏi.
Theo giới phân tích, khoản thu từ dầu mỏ chỉ mang lại hiệu ứng ngắn hạn nếu Venezuela không giải quyết được những vấn đề mang tính cấu trúc, bao gồm môi trường pháp lý, năng lực quản trị ngành dầu khí và sức ép từ các lệnh trừng phạt quốc tế trong bối cảnh bất ổn chính trị còn kéo dài.
DÒNG TIỀN DẦU MỎ VÀ NỖ LỰC “CỨU” ĐỒNG BOLIVAR
Phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Caracas, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez xác nhận nước này đã nhận được 300 triệu USD trong tổng số 500 triệu USD từ thương vụ bán dầu thô cho Mỹ - khoản thu đầu tiên kể từ sau khi Washington kiểm soát và tổ chức bán dầu Venezuela hồi đầu tháng 1/2026.
Theo bà Rodriguez, số tiền này sẽ được sử dụng để hỗ trợ đồng bolivar, đồng nội tệ vốn đã chịu áp lực mất giá kéo dài nhiều năm do lạm phát cao, khủng hoảng kinh tế và các biện pháp trừng phạt quốc tế. Nguồn vốn từ dầu mỏ sẽ được đưa vào thị trường ngoại hối nhằm “ổn định tỷ giá, bảo vệ thu nhập và sức mua của người lao động”.
Trong bối cảnh dự trữ ngoại hối của Venezuela ở mức thấp, việc có thêm 300 triệu USD được xem là liều thuốc tài chính quan trọng trong ngắn hạn, giúp chính phủ tạm thời giảm áp lực lên tỷ giá và hệ thống thanh toán nội địa. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng tác động tích cực này có thể chỉ mang tính tạm thời nếu không đi kèm cải cách cơ cấu sâu rộng.
BÁN DẦU VỚI GIÁ CHIẾT KHẤU: CÁI GIÁ CỦA BỊ CÔ LẬP
Chi tiết thương vụ bán dầu chưa được công bố đầy đủ, song theo các nguồn tin quốc tế, dầu thô Venezuela đã được chào bán với mức chiết khấu so với dầu cùng loại từ các quốc gia khác. Điều này phản ánh thực tế rằng dầu Venezuela - chủ yếu là dầu siêu nặng - vừa khó khai thác, vừa chịu rủi ro chính trị và pháp lý cao.
Trong nhiều năm qua, ngành dầu khí Venezuela bị suy yếu nghiêm trọng do thiếu đầu tư, quản lý kém hiệu quả và các lệnh trừng phạt của Mỹ. Sản lượng dầu từng đạt hơn 3 triệu thùng/ngày nay đã giảm mạnh, khiến nguồn thu ngân sách - vốn phụ thuộc lớn vào dầu mỏ - lao dốc.
Do đó, dù thương vụ với Mỹ mang lại dòng tiền trước mắt, việc phải bán dầu với giá thấp đặt ra câu hỏi về hiệu quả kinh tế thực sự và khả năng duy trì nguồn thu ổn định trong trung và dài hạn.
Song song với diễn biến tài chính, Quốc hội Venezuela dự kiến sẽ thảo luận cải cách luật dầu khí trong tuần này - động thái được giới đầu tư quốc tế theo dõi sát sao. Theo kế hoạch, Venezuela có thể nới lỏng vai trò chi phối của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia PDVSA trong các dự án mới. Hiện nay, luật hydrocarbon của nước này yêu cầu mọi đối tác nước ngoài phải liên doanh với PDVSA, trong đó PDVSA bắt buộc nắm cổ phần đa số.
Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodriguez cho biết việc mở rộng và hợp pháp hóa các hợp đồng hợp tác theo mô hình đối tác - từng được áp dụng thử nghiệm dưới thời cựu Tổng thống Nicolas Maduro - sẽ là “yếu tố nền tảng” trong lần sửa đổi luật sắp tới.
Các nhà đầu tư nước ngoài từ lâu đã kêu gọi cải cách pháp lý khẩn cấp, cho rằng môi trường pháp lý hiện tại thiếu minh bạch, rủi ro cao và không đủ hấp dẫn để thu hút dòng vốn lớn - đặc biệt với những dự án dầu khí đòi hỏi công nghệ cao và vốn đầu tư dài hạn.
TRỮ LƯỢNG DẦU LỚN NHẤT THẾ GIỚI NHƯNG KHÓ KHAI THÁC
Venezuela được đánh giá là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới, vượt cả Saudi Arabia. Tuy nhiên, phần lớn trữ lượng này là dầu siêu nặng, yêu cầu công nghệ khai thác phức tạp và chi phí cao.
Trong khi đó, hàng thập kỷ quản lý yếu kém và thiếu đầu tư đã khiến cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp nghiêm trọng. Việc khôi phục sản lượng không chỉ cần vốn lớn mà còn đòi hỏi chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản trị và môi trường pháp lý ổn định - những yếu tố mà Venezuela hiện vẫn thiếu.
Ở một diễn biến khác, quân đội Mỹ mới đây đã bắt giữ thêm một tàu chở dầu liên quan đến Venezuela tại vùng Caribbean, nâng tổng số tàu bị kiểm soát lên bảy chiếc kể từ khi Tổng thống Donald Trump phát động chiến dịch kiểm soát dòng chảy dầu mỏ của Venezuela.
Theo Bộ Tư lệnh miền Nam Mỹ, tàu Sagitta bị bắt giữ vì hoạt động “bất chấp lệnh phong tỏa các tàu bị trừng phạt”. Động thái này cho thấy căng thẳng địa chính trị quanh dầu mỏ Venezuela vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp việc Mỹ tổ chức bán dầu và chuyển tiền cho chính quyền lâm thời.
Việc Venezuela nhận 300 triệu USD từ dầu bán sang Mỹ có thể giúp chính phủ tạm thời ổn định tài chính và tiền tệ, song không phải là giải pháp lâu dài cho cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài nhiều năm.
Giới phân tích cho rằng chỉ khi Venezuela thực sự cải cách khung pháp lý, tái cấu trúc PDVSA, khôi phục niềm tin của nhà đầu tư và giảm căng thẳng chính trị - quốc tế, nguồn tài nguyên dầu mỏ khổng lồ của nước này mới có thể trở thành động lực phát triển bền vững, thay vì chỉ là công cụ “chữa cháy” trong những thời điểm khó khăn.
DW-Trọng Hoàng
